ئەم قۆناخە کوردایەتیمان لێدەخوازێت نەک حزبایەتى.... نووسینی : غەفوور مەخموورى*

تشرين1/أكتوير 29, 2019

دەروازە

ماوەیەکە رژێمى داگیرکەرو کوردکوژى تورکیا بە جۆرەها چەک لە زەمین و ئاسمانەوە هێرشى کردۆتە سەر رۆژئاواى کوردستان و دەست لە تەڕو وشک ناپارێزێ و زۆر وەحشیانە کەوتۆتە کوشتنى ژن و منداڵ و پیرو پەککەوتە و وێرانکردنى گوندو شارو شارۆچکەکان، بەشى زۆرى وڵاتان و کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى ئەو هێرش و دەستدرێژییانەى تورکیایان ئیدانە و شەرمەزار کردووە، بێگومان تاوانى تورکیا لەم دەستدرێژییانە چەند بێت ئەمریکاش بەقەد تورکیا لە ئەنجامدانى ئەم تاوانانە تاوانبارە، لەبەرئەوەى ترامپى سەرۆکى ئەمریکا چراى سەوزى بۆ تورکیا هەڵکردووە.
تورکیا لە ترسى سەپاندنى سزا نێودەوڵەتییەکان بەسەریدا؛ ئێستا بە رواڵەت هێرشەکانى راگرتووە، بەڵام لەڕێى رێکخراوە تیرۆریستى و چەتەکانى وابەستە بەخۆى رۆژانە هێرش دەکەنە سەر گوندو شارۆچکەکانى رۆژئاواى کوردستان، کەواتە هێرش و پەلامارەکان تا ئێستاش درێژەیان هەیە.

کانى خوێن و تیرۆر (نبع الدم والارهاب)

تورکیا هێرشەکانى بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان ناوناوە کانى ئاشتی (نبع السلام)، کە لەراستیدا ئەوە کانى خوێن و تیرۆرە نەک کانى ئاشتى، دەتوانین ناوى بنێین کانى خوێن و تیرۆر (نبع الدم والارهاب)، لەبەرئەوەی بەمنداڵ كوشتن و شارو گوند وێرانكردن و موشەكباران كردن و بڵاکردنەوەى ترس و تۆقاندن لەنێو خەڵکى سڤیلدا ئاشتی ناچەسپێت، ئەوەی تێبینی دەكرێت ئەو هێرش و دەستدرێژییانەی رژێمی توركیا لەچەند رۆژی رابردوودا بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان و باكووری سوریا، بەپێی هەموو پێوەرەكان و بەپێی ئەو پێناسانەى كە بۆ تیرۆر كراون، ئەم هێرشانەى لەشکرى تورکیا هێرشى تیرۆریستین و، سوپای توركیا لەم هێرشانەدا تیرۆری دەوڵەت پراکتیک دەكات، ئەگەر سەیر بكەین دەبینین لەشکرى تورکیا دەستیکردووە بە كوشتنی خەڵكی سڤیل، وێرانكردنی ماڵ و حاڵی خەڵك و، وێرانكردنی ژێرخانى رۆژئاواى کوردستان و، پڕۆژەو یەکە خزمەتگوزارییەکانى بە ئامانج گرتووە و وێرانیان دەکات وەک لەکارخستنى وێستگەی بەنزین و پاككردنەوەی بەنزین و، وێستگەی كارەبای قامیشلۆ و قوتابخانە و نەخۆشخانەکان کە لە رێگەى هێرشى ئاسمانى وێرانى کردوون، دەستى لە کوشتنى منداڵى ساواش نەپاراستووە، منداڵێك كە هێشتا نازانێت كوردە؛ نازانێت موسوڵمانە لەناو بێشكەیە دەیكوژێت، ئایا ئەمە كارێكی تیرۆریستی نییە ئەگەر هەر سوپایەك بیكات؟! لەهەمان کاتدا تورکیا هێرشى کردۆتە سەر وڵاتێکى دیکە و سنوورى بەزاندووە و، چەندەها تاوانى دژ بە مرۆڤایەتى ئەنجامداوە، چەکى قەدەغەکراوى بۆ جینۆسایدکردنى خەڵکى سڤیل بەکارهێناوە، ئەمانەو ئەنجامدانى چەندان تاوانى قێزەونى دیکە، بەپێی هەموو ئەوپێوەرانەى كە هەن دەتوانین بڵێین ئەم هێرشانە هێرشی تیرۆریستین، ئەو تاوانانەى تورکیا دەیسەلمێنن کە تورکیا ئامانجى لەناوبردنى نەتەوەى کوردە بە خاک و خەڵکەوە، بۆیە دەتوانین پێی بڵێین ئەوە كانی خوێن و تیرۆرە نەك كانی ئاشتی.
هەموو لایەک ئەوە باش دەزانین کەوا هەر لەسەرەتای دەستپێكردنی شۆڕشی گەلانی سوریاوە حكومەتی توركیا دژی هەر جوڵەیەك بووە کە لە رۆژئاوای كوردستاندا روویدا بێت، دوای پێكهێنانی كانتۆنەكانی رۆژئاوای كوردستان، وەك هەموو لایەک ئاگادارن سەرەتا لەرێگەی رێكخراوی تیرۆریستی داعش و رێكخراوی تیرۆریستی (جبهە النصرە) و رێكخراوە تیرۆریستەكانی دیكەی نزیك و وابەستە بە توركیا هەوڵیاندا كۆبانێ داگیربكەن، دوای ئەوەی بەهەوڵ و تێكۆشانی شەرڤانان و هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان كۆبانێ نەكەوت و تیرۆریستان تێکشکان، ئەوجارە ئەوەبوو توركیا رووی لە عفرین كرد، بەهەموو هێزی خۆی هەوڵیدا و عفرینی داگیرو وێران كرد، ئامانجى لە داگیرکردنى عفرین ئەوە بوو رێى گەیشتنى کورد بە دەریا دابخات، لەپاش عفرین ئێستاكە رووی لەناوچەی جەزیرە كردووە، بێگومان ئامانجى سەرەکى تورکیا لەم هێرش و پەلامارانەدا نەهیشتنى ئەو دەستکەوت و پێشڤەچوونانەیە کەوا بە خوێنى کورد لە رۆژئاواى کوردستان وەدەستهاتوون، لەهەمان کاتدا هەوڵدەدات دیمۆگرافیاى رۆژئاواى کوردستان بگۆڕێت و، قوڵایى جوگرافى لە نێوان باکوور و رۆژئاواى کوردستان نەهێلێت، وەک چۆن رژێمى بەعسى سوریا لە ساڵى ١٩٦٥ لە رێگەى پێکهێنانى (پشتێنەى عەرەبى – الحزام العربی) رۆژئاواى کوردستانى لە باشوور و باکوور دابڕى و گوندە کوردییەکانى رۆژئاواى لە سەر سنوورى عێراق و تورکیا راگواست و عەرەبى هاوردەى هێنا شوێنیان و پشتێنەیەکى عەرەبى بە درێژى ٣٥٠ کم و پانی ١٥ کم دروستکرد و، دابڕانێکى جوگرافى لە نێوان رۆژئاوا لەگەڵ باکوور و باشوورى کوردستاندا دروستکرد، لە ئێستاشدا تورکیا دەیەوێت سنوورى خۆى فراوان بکات و پشتێنەیەکى (تورکى - عەرەبى) لە رێى نیشتەجێکردنى عەرەبە چەتەکانى خۆى لەوناوچانەدا دروستبکات.

ئەمڕۆ رۆژئاوا بەیانى باشوورى کوردستانە

ئامانجێکى دیکەى تورکیا لەم هێراشانەدا گەیشتنییەتى بە سنوورى عێراق بە تایبەت خاڵى فیشخابوور لە نێوان رۆژئاواو باشوورى کوردستان، بۆئەوەى بە تەواوى باشوور و رۆژئاوا لەیەکدى داببڕێت و دەروازەیەکى ئەلتەرناتیف بۆ دەروازەى سنوورى ئیبراهیم خەلیل بدۆزێتەوە، هەروەها دەستى بگات بە کێڵگە نەوتییەکانى قەرەچووخ و رمێلانى ناو خاکى رۆژئاواى کوردستان و، دواتریش هەوڵبدات ئەلتەرناتیفێک بۆ هێلى گواستنەوەى نەوت لە عێراقەوە بۆ توركیا بدۆزێتەوە، بۆئەوەى لە ڕووى ئابوورییەوە باشوورى کوردستان لاواز بکات، واتە ئەو هێرشەى تورکیا بە تەنها بۆ سەر رۆژئاوای كوردستان نیە بەڵكو هێرشێكە بۆ سەر تەواوی گەلی كوردستان، ئامانجیش بەتەنها خەڵكی رۆژئاوای كوردستان نییە، لەم قۆناغەدا رۆژئاوای كردۆتە ئامانج، ئەگەر بۆى بچێتە سەر لەقۆناغی داهاتوودا ئامانجى تورکیا باشوورى کوردستانە.
کە باس لەوە دەکەین ئامانجى تورکیا لە داهاتوودا باشوورى کوردستانە، ئەوە راستییەکە؛ چەند جارێک بەرپرسانى ئەمریکا ئاماژەیان بەوەداوە کەوا توركیا ئەم ئۆپەراسیۆنە فراوانتر دەكات، كەواتە بەشێك لە رێكەوتنەكەیان ئەوەیە قۆناخ بە قۆناخ درێژە بە هێرشەكە بدات، هەروەها دەڵێن ئامانجی توركیا ئەوەیە كە بگات بە سنوورەكانی عێراق، كەواتە لێرەوە لە مەودای دوور ئامانج باشووری كوردستانە، نەک تەنها رۆژئاوای كوردستان، دەبێ ئەوە بە بیر خۆمان بهێنینەوە کەوا هەر لە سەرەتاى راپەڕینى گەلى کوردستان لە بەهارى ١٩٩١ و ئازادکردنى باشوورى کوردستان و پێکهێنانى پەرلەمان و حکومەتى کوردستان، تورکیا بەردەوام و بە جۆرەها شێواز دژایەتى باشوورى کوردستانى کردووەو پەیوندییەکانى هەولێر و ئەنقەرەش بەردەوام لە هەڵکشان و داکشان دابوونە و بێکێشەو گرفت نەبوونە، کە رێکخراوى تیرۆریستى داعش موسڵ و چەند ناوچەیەکى دیکەى عێراقى داگیرکرد ئەوە باش دەزانین کەوا لەسەر داواکارى کێ روویان لە کوردستان کردو پەلامارى کوردستانیاندا، هەموو لایەکمان ئەوەش باش دەزانین كاتێك داعش هاتە موسڵ ستافى كونسوڵخانەی توركیایان گرت كەچی هەموو ستاڤی كونسوڵخانەكە بەئەمانەتەوە تەسلیمی توركیا كرانەوە بێئەوەی شەقێكیان لێبدرێت، بەڵام خەڵکى دیکەیان سەربڕى! تورکیا بڕیاریداوە دژى کورد و دەستکەوتەکانى بێت جا لەهەر کوێیەک بێت، لە کاتى ئەنجامدانى ریفراندۆمى سەربەخۆیى کوردستاندا بە توندترین شێوە دژایەتى باشوورى کوردستانى کردو سنوورى داخست.
بێگومان ئەوەى تورکیا ویستى لەڕێى داعشەوە بیکات نەیتوانى و داعش لەسەر دەستى پێشمەرگەو شەڕڤانان تێکشکێنرا، بۆیە ئێستا هەوڵدەدات خۆى پیلانەکان دژى کوردستان جێبەجێبکات، پێویستە لەم رووەوە بە وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم واقیعە بکەین و راشکاوانە راستییەکان بۆ گەلى کوردستان و دۆستانمان بخەینەڕوو، لاى هەموو لایەک روونە کە داعش خۆی دروستكراوی دەستی توركیا بوو، هەموو بریندارەكانیان لە توركیا چارەسەر دەكران و هەموو پشتیوانییەكانیان لە توركیا بوو، رێگای پەڕینەوەشیان بۆ سوریا و عێراق هەر لە توركیا و فرۆكەخانەكانی توركیاوە بوو لەوێوە دەهاتن و بۆ ناو خاكی سوریا و عێراق دەرباز دەكران، هەرجارەو لەژێر ناوێك لەسوریا یەكیان گرتەوەو دواتر ئەوەبوو لە رێى داگیرکردنى موسڵ دەربازى عێراقیش بوون، ئامانجى سەرەکى تورکیاش لە دروستکردنى داعش لێدانى بزاڤى رزگاریخوازى گەلى کوردستان و نەهێشتنى پەرلەمان و حکومەتى باشوورى کوردستان و ئەزموونى رۆژئاواى کوردستان بوو.
لەراستیدا یەکێک لە ئامانجەكانی دیکەى ئەو ئۆپەراسیۆنەى ئێستاى تورکیا بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان زیندووكردنەوەو بەهێزكردنەوەی داعشە، كاتێك داعش لە پیلانەكانی سەركەوتوو نەبوو پێشمەرگەو شەرڤانان داعشیان تێكشكاند، توركیا لەبەرامبەر ئەمەدا تووشی شكستێكی گەورە بوو، ئێستاش دەیەوێ جارێكی دیكە داعش زیندوو بكاتەوە، لەبەرئەوەی ئەگەر شەرڤانان خەریكی پاراستنی سنوورەكان و سەروماڵی هاوڵاتیان بن ئەوا ناپەڕژێنە سەر ئەوەی كە پارێزگاری لە داعشە زیندانییەکان بكەن، هەر بۆیە وەک بینیمان تورکیا لە سەرەتادا چەند جارێک شوینەکانى بەندکردنى تیرۆریستانى داعشى بۆردومانکرد، بۆئەوەى داعشە گیراوەکان زیندانەکان بشکێنن و رابکەن و خۆیان رێکبخەنەوە، بەڵام کورد خەونى تورکیاى بۆ زیندووکردنەوەى داعش لە گۆڕنا، ئەوەبوو هێزەکانى ئەمریکا بەهاوکارى و وەرگرتنى زانیارى لە کورد لە ئۆپەراسیۆنێکى تایبەت لە بەرەبەیانى ٢٧ / ١٠ / ٢٠١٩ توانیان ئەبوبەکر بەغدادى ئەمیرى داعش بکوژن و سەرۆکى ئەمریکاش هەمان رۆژ سوپاسى کوردى کرد بۆ هاوکارییان لەم ئۆپەراسیۆنەدا، بەمەش ریسەکەى ئەردۆغان بووەوە بە خورى.
ئەم کارەى تورکیا بۆ زیندووکردنەوەى داعش وایکرد كۆمەڵگای نێودەوڵەتی لێی بێنەدەنگ و هەر زوو داواى ئەوەیان کرد زیندانەکان بپارێزرێن، لەبەرئەوەی ئەو ماوەی کە شەڕی رێكخراوی تێروریستی داعش كراو لەناوبرا هەیبەتی داعش نەما، ناكرێ جارێكی دیکە داعش بەهێز بكرێتەوە، لێرەدا ئەرکێکى ئەخلاقی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییە کە بەرامبەر زیندووکردنەوەى رێكخراوێكی تیرۆریستی وەک داعش هەموویان هەڵوێستێكی جددیان هەبێت و، کاربکەن بۆئەوەى توركیا ناچاربکەن کە ئەو هێرشانەى خۆى بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان رابگرێت.
ئەگەر تیبینى بکەین کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى هەستى بە مەترسییەکى گەورەى زیندووکردنەوەى رێکخراوى تیرۆریستى داعش کردووە بۆیە بەشى زۆریان دژى ئەو هێرشەى تورکیان بۆ سەر رۆژئاواى کوردستان، ئێمە پێویستیمان بەوەیە كەوا کارى جددى بکەین و زیاتر هەوڵبدەین راستییەکان بگەیەنین بە ئەنجوومەنی ئاسایش و نەتەوە یەكگرتووەكان و یەکێتى ئەوروپا و کۆمکارى وڵاتانى عەرەبى بۆئەوەى وەكو پابەندبوونێك بەو پرەنسیپانەی كە خۆیان رایانگەیاندووە بۆ پاراستنی مافەكانی مرۆڤ و، بۆ پاراستنی هێمنی و تەناهی لەهەموو دونیادا بەئەركی خۆیان هەڵبستن و هێرشەكان رابگرن، بۆئەوەى ناوچەكە بە ئارامی بمێنێتەوە، بەڵام ئەگەر ئەوە نەکەن هێمنى و ئارامى ناوچەکە و جیهانیش دەشلەژێت، ئەوەی تێبینی دەكەین تائێستا نە نەتەوە یەكگرتووەكان و نە ئەنجوومەنی ئاسایش هەڵوێستێکی جددی و یەکلاییکەرەوەیان نەبووە، بۆیە پێویستیمان بە جولە و کارى زیاتر هەیە.
تورکیا دژی كورد و دژی هەر شتێكە کە بۆ كورد بكرێت، ئێمە كاتێك رێفراندۆممان كرد لێرە لە باشوورى کوردستان كرا لەناو توركیا نەكرا كەچی سنوورەكانی لەسەر باشوور داخست و دژی کورد وەستایەوە، هەروەها كاتێك لەباكووری كوردستان هەڵبژاردن كرا پەرلەمانتارە كوردەكانی گرت و خستنییە زیندانەوە، سەرۆكی شارەوانەكانی لاداو نیزامی قەیومی لەناو شارەكان دانا، كەواتە ئەوان لەباكوور لەدژی هەرشتێكن كە بۆ كورد بەدەستبێت، لەباشووریش دژی هەر شتێكن كە بۆ كورد بەدەستبێت، لە رۆژئاواش بە هەمان شێوە ئەوەتا عفرینیان داگیر كردووە و لەهەمانکاتدا هێرشدەکەن بۆئەوەى هەموو رۆژئاوا داگیر بکەن، لە رۆژهەڵاتى کوردستان خەڵک وەک هاوسۆزییەک بۆ رۆژئاواى کوردستان خۆپیشاندانى هێمنانەیان ئەنجامداوە، تورکیا دژى ئەوەش وەستاوەو ناڕەزایى خۆى بە ئێران راگەیاند، كەواتە دەتوانین بڵێین لە ئێستادا تورکیا و ئەردۆغان سەرسەخترین و گەورەترین دوژمنی كوردن، بەپێی ئەو لێكدانەوانەى كردمان لە سێ پارچەی كوردستان هەر پێشڤەچوونێك لەسەر رەوشی كوردستان هاتبێتە پێش تورکیا دژیان وەستاوەتەوە، بۆیە ئەردۆغان ناتوانێت بڵێت من دژی كورد نیم و شەڕی تیرۆر دەكەم، نەخێر ئەو دژى کوردە و شەڕی كورد دەكات، پێویستە کوردیش یەکگرتوو بێت و بە یەکگرتوویى بەرەڤانى لەخۆى بکات و دژى پیلانەکان بوەستێتەوە.

کورد و ئەمریکا و مێژووێکى تاڵ

بەداخەوە ئەمریكا بەدرێژایی مێژوو بازرگانی بەخوێنی میللەتانی ژێردەست كردووە و، ئێمەش وەکو کورد لە (هنری كسنجەرەوە تا برێت ماکگۆرك) مێژووێكی تاڵمان لەگەڵ ئەمریكا هەیە، ساڵی ١٩٧٤ ئەمریكییەكان وایان كرد كە شۆڕشی ئەیلول تووشى نسكۆ بێت، هەر خۆشیان رێگە خۆشکەربوون بۆ هێنانە ئاراو ئیمزاکردنى رێکەوتننامەى شومى جەزائیر، كەواتە ئێمە نابێ قەت ئەوە لەبیر بكەین، هەروەها لەساڵی ١٩٩١ کەوا گەلى کوردستان لە راپەڕینێکى جەماوەریدا بە خوێنى خۆى باشوورى کوردستانى بە کەرکووکەوە ئازادکرد، ئەمریكا گلۆپی سەوزی بۆ عێراق هەڵكردو رێگای بە سەددام حوسێن دا هێرش بكاتە سەر كوردستان، عێراقیش هات ناوچەكانی داگیركردەوەو ئەوەبوو كۆچڕەوی ملیۆنی دەستی پێكرد، هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٣ دیسانەوە ئەمریكا ویستی هێزی پێشمەرگەى كوردستان و حکومەتى کوردستان نەهێلێت و هەرچى هەیە تیکەڵى عێراقى بکاتەوە، لەساڵی ٢٠٠٥ داواى لە كورد کرد کەوا ئەگەر بەشدارى پرۆسەى سیاسى عێراق بکات و دەنگ بە دەستوور بدات، ئەوا ئەوان زەمانەت دەدەن بۆ جێبەجێکردنى ماددەى ٥٨ ى ئەوکات (ماددەى ١٤٠ ى ئێستاى دەستوورى عێراق) سەبارەت بە گەڕاندنەوەى کەرکووک و مەخموورو خانەقین و ناوچە دابڕینراوەکانى دیکەى کوردستان بۆ باوەشى کوردستان، ئەوە بوو هەردوو بالیۆزخانەى ئەمریكا و بەریتانیا ئیلتیزامیان بە كورد دا، کە ئەوان كەفالەت و زەمانەتی ئەوە بكەن مادەی ٥٨ جێبەجێ بكەن، بەڵام ئەوان خاوەنی بەڵێنی خۆیان نەبوون و مادەی ٥٨ بوو بە ماددەى ١٤٠و جێبەجێش نەكرا.
لەپاش ئەوەی كە ٢٥ ى ئەیلوولى ٢٠١٧ گەلى کوردستان لە پرۆسەیەکى ئاشتیخوازانەدا رێفراندۆمى ئەنجامدا، ئەمریكا جارێكی دیكە پشتی لە کورد كردو لەشکرى عێراق و میلیشیاکانى حەشدى شەعبى بە چەک و دەبابەی ئەمریكا تاوەكو پردێ هاتن و بەسەر لاشەی پێشمەرگە شەهیدەكانمان دەرباز بوون، ئەمریكا بێهەڵوێست مایەوە و وەكو تەماشاكەرێك سەیرى رووداوەکانى دەکرد، بێگومان ئێمەى گەلى کوردستان هیچ تاوانێكمان ئەنجام نەدابوو و فیشەكێكمان نەتەقاندبوو تەنها چووبووینە سەر سندوق و لەرێگەی دەنگدانێکى هێمنانە دەنگمان دابوو کە ئایا دەوڵەتمان دەوێ یان دەمانەوێ لەچوارچێوەی عێراقدا بمێنینەوە، ئەوەبوو گەلى کوردستان بە رێژەى 92.73% دەنگى بۆ سەربەخۆیى کوردستاندا.
ئەوەتا ئێستاش وا دەبینین کەوا لە سوریا و رۆژئاوای كوردستانیش هەمان بێبەڵێنی و هەمان بێوەفایی بەرامبەر خەڵكی ئێمە دووبارە كردەوە، ئەو واقیعە تاڵەى کەوا ئەمریکا لەگەڵ ئێمە هەیبووە وا دەکات زۆر باوەڕ بە ئەمریکا نەکەین و، واى ببینین کەوا دۆستى بەرژەوەندییەکانى خۆیەتى نەک نەتەوە چەوساوەکان، رێکەوتنى ئێستاى ترامپ و ئەردۆغان بێوەفاییەکى گەورە بوو بەرامبەر بە کورد، لە هەمان کاتدا مسداقییەتى ئەمریکاشى لەسەر ئاستى نێودەوڵەتى لاواز کرد، سەرەڕاى ئەو بێوەفاییەى ترامپ؛ نابێ ئەوەش لە بیربکەین کەوا زۆر ناوەند و کەسایەتى و سیاسەتمەدارى ئەمریکى هەن دۆستى کوردن و پشتیوانى لە دۆزى رەواى کورد دەکەن پێویستە زیاتر لەو ناوەند و کەسایەتییانە نزیکببینەوەو کارەکانیان لەبەر چاو بگرین و سوپاسیان بکەین.

لە رەوشێکى وا ئالۆزدا ئێمەى کورد چى بکەین؟

لە رەوشێکى وا ناسک و هەستیاردا بەر لەهەر شتێک پێویستە ململانێى حزبى بخەینە لاوەو وەکو کورد هەڵسوکەوت بکەین و یەکگرتووبین، یەكگرتووییمان لەسەر ئاستی نەتەوەیی چەکێکى کاریگەرە بۆ رووبەڕووبوونەوەى دوژمنان و مۆراڵ بەخشیشە بۆ نەتەوەکەمان، بۆیە پێویستە هەموو لایەکمان بەو ئاراستەیە کاربکەین و یەكدەنگ و یەك رەنگ و یەك هێز بین و یەك هەڵوێستی سیاسییمان هەبێت.
پێویستە لەم قۆناغەدا كۆبوونەوەیەكی لووتكە لەنێوان هەموو هێزو لایەنە سیاسییەكانی كوردستان ئەنجام بدەین، ناکرێ هەموو دونیا لەسەر رەوشی ئێمە كۆببێتەوە خۆمان لەسەر رەوشی خۆمان كۆ نەبینەوە!، بۆیە پێویستە ئێمەش خۆمان كۆبوونەوەیەك بكەین و لەو كۆبوونەوەیەدا هەموولایەنە سیاسییەكان راووبۆچوونی خۆیان بدەن و کاربکەین بۆ داڕشتنى بەرنامەیەكی تۆكمەو یەكگرتووى کوردانە بۆ رووبەرووبوونەوەى ئەو رووداوانەى ئێستا و ئەو ئەگەر و پێشهاتانەى کە دێنە پێشەوە، بێگومان ئەم قۆناخە پێویستی بەوەیە كە ئێمە كوردایەتی بكەین نەك حیزبایەتی، ئێمە دەتوانین ئەوكارە بكەین و لەداهاتوودا هەنگاو هەڵبگرین بۆ ئەوەی لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی بتوانین لە رووى دیپلۆماسییەوە کارى جددى بکەین، لەبەرئەوەى دیپلۆماسییەتی كورد لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی وەكو پێویست نیە، بۆ ئەمەش پێویستیمان بەوە هەیە كە چەترێکى نەتەوەییمان هەبێت، بۆیە پێویستە لەقۆناخی داهاتوودا پەلە بكەین لەبەستنی كۆنگرەی نەتەوەیی كوردستان، ئەمەش دەبێتە فاکتەرێکى گرنگ بۆ رێکخستنەوەو یەکخستنەوەى ناوەندى سیاسى کوردستان و تەواوى کوردستانیان لەسەر ئاستى ناوخۆ و دەرەوەدا.
ئەگەر تەماشا بكەین كاتی خۆی فەلەستینییەكان بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ئیسرائیلییەكان لە رێگەى حیزبەكان رێكنەدەكەوتن، ئەوەبوو رێكخراوی ئازادیخوازی فەلەستین (PLO)یان دامەزراند و لەگەڵ ئیسرائیلییەكان دانیشتن و رێكەوتننامەی ئۆسلۆیان ئیمزا كرد، ئێمەش پێویستیمان بە چەترێکى نەتەوەیی هەیە بۆ ئەوەی دیپلۆماسییەتێكی نەتەوەیی لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی بەڕێوەببەین، ئەوەی تائێستا هەمانە دیپلۆماسیەتێكی حزبییە، پێویستە ئەو بوارە بە نەتەوەیى بکرێت و كارەكتەرەكان لەسەر بنەماى لێهاتووی و شارەزایى دابنرێن، ئەگەر كۆنگرەیەکى نەتەوەیى بە بەشدارى هەموو لایەنەكان ببەستین، ئەوكات دەتوانین لەسەر ئاستی نەتەوەیی كۆمیتەیەكی پەیوەندی دیپلۆماسی پوختمان هەبێت و دەتوانین كاریگەری لەسەر ناوەندە نێودەوڵەتییەکان دروستبکەین، پێویستە ئەو کات لەڕیى ئەو کەناڵە دیپلۆماسییە وەكو نەتەوەیەك قسە بكەین، نەك وەكو ئەم حزب و ئەو حزب، ئەوەی تێبینی دەكرێت ئێمە لەوەدا كەمتەرخەم بووینە، ملمڵانێی حیزبایەتی تائێستا نەیهێشتووە ئێمە ببینە خاوەنی ئەو چەترە نەتەوەییە.
ئەمڕۆ دونیا بۆتە دونیای بەرژەوەندییەكان، ئەوەی تێبینی دەكرێ لەسیاسەتی ئەمریکا وروسیادا راستگۆیى و رەوشت نەماوە، تەنها كورد بە راستگۆیى و رەوشتەوە سیاسەت دەكات، بەڵام بەرامبەرەكەمان بە ڕەوشتەوە سیاسەت ناکات، سەیر دەكەین لەسەر خوێنی ئێمەوە ئەمریكا دێت مامەڵەیەكی بازرگانی بەئێمە دەكات و لەگەڵ توركیا رێکدەکەوێت، وەكو چۆن مامەڵەیەكی بازرگانی لەگەڵ عێراق كرد و لەسەر خوێنی ئێمە رێککەوت، ئەگەرچی ئێمە هەڤاڵبەندی ئەمریكا بووین و لەساڵی ٢٠١٤ تاوەكو ساڵی ٢٠١٧ بەشداری شەڕی تیرۆریستانى داعشمان كرد و هێزى پێشمەرگەى کوردستان بوو کە داعشى تێکشکاند، بەڵام ئەمریکا ئەوەى لەبەرچاو نەگرت.
ئەم واقیعەى ئێستا ئەوەمان لێدەخوازێت کە پێویستە شێوازی خەباتی خۆمان بگۆڕین و پەیامێك بەگوێی هەموو دونیا بدەن، ئەگەر ئێمە لەسەر ماڵ و حاڵ و خاكی خۆمان بە ئاشتی نەژین، جیهان و وڵاتانى ناوچەکەش ناتوانن بە ئاشتی بژین، ئەوەش چۆن دەكرێت بەیەكڕیزی و یەكدەنگی و گۆڕینی شێوازی خەباتی ئێمە دەكرێت، ئەگەر توانیمان کاریگەریمان هەبێت لەسەر بەرژەوەندی وڵاتانی دونیا و بەرژەوەندی ئەوانەی كە دژایەتی كورد دەكەن ئەو کات ئەوانیش ستۆپێك دەکەن و بۆ پاراستنى بەرژەوەندى خۆیان بیرێک لە ئێمەش دەکەنەوە، بەڵام تاوەكو ئێمە بە شەرمەوە مامەڵە لەگەڵ ئەو وڵاتانە بكەین ئەوانیش ئەو بایەخەمان پێنادەن و، تەنها بۆ مەرامى خۆیان بەکارمان دێنن، ئەوەتا دەبینین ترامپ بەچ چاوێك سەیری ئێمەی كرد دەڵێت ئەوان شەڕیان بۆ کردین ئێمەش چەك و پارەمان پێدان، كەواتە ترامپ وەكو كرێگرتەیەك تەماشای كورد دەكات، كەواتە كێشەكەی ئێمە لێرەدایە، کەوا لە رابردوودا وەکو پێویست خوێندنەوەى دروستمان بۆ پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان نەبووە، بۆیە پێویستە لەم رووەوە بەخۆدابچینەوە و پەیوەندى نوێ و کاریگەرتر دروستبکەین.
بەپێى ئەو مێژووە تاڵەى کە لەگەڵ ئەمریکا هەمانە من بێئومێد بوومە لە ئەمریكا، بۆیە بە باشى دەزانم کەوا روو بكەینە ئەوروپا، بەتایبەت لەم کاتەدا کە وڵاتانى ئەوروپا بە گشتى هەڵوێستیان باشە، بەتایبەت فەرەنسا و ئەلمانیا، بۆ نموونە فەرەنسا زۆر بە ئینسافەوە مامەڵە لەگەڵ پرسى گەلی كوردستان دەكات، لە ساڵى ١٩٩١ کەوا رژێمى بەعسى رووخاو هێرشى هێنا سەر کوردستان و کۆڕەوى ملیۆنى خەڵکى کوردستان بەرەو چیاکان دەستیپێکرد، فەرەنسا وایکرد ئەنجوومەنى ئاسایش کۆببێتەوەو بڕیارى ٦٨٨ دەربکات و کوردستان بکاتە ناوچەى دژە فڕین (No - fly zone)، لەدواى رێفراندۆم ئەوەبوو ئەمریکا پشتى تێکردین و ئابلۆقەى دیپلۆماسى و ئابوورى و سیاسى خرایە سەر كوردستان، لەو کاتەدا فەرەنسا پێشوازی لەسەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان كردو بووە هۆكار بۆ شكاندنی ئەو ئابلۆقە دیپلۆماسى و سیاسى و ئابوورییە، لە ئێستاشدا سەبارەت بەرۆژئاوای كوردستان فەرەنسا داوای كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی ئاسایشى کرد، فەرەنسا بەرنامەی ئەوەى هەبوو كە لەو کۆبوونەوەیەدا ناوچەی دژە فڕین وەكو ئەوەی بۆ باشوور كرا بۆ رۆژئاواش بكرێ، بەڵام بەداخەوە مۆسكۆو واشنتۆن رێگایان لەوە گرت، هەردووكیان ئەوەی من تێبینی دەكەم لەسەر دژایەتیكردنی كورد بەشێوەیەك لەشێوەكان رێككەوتوون، ئەگەرنا رەوا نییە هەردوو وڵات کە لە رووى ئایدۆلۆژى و سیاسى و بەرژەوەندییەوە دوو جەمسەری جیان، بێن لەسەر پرسێكی وەكو رۆژئاوا لەسەر ئیدانەكردنی توركیا یەك هەڵوێستیان هەبێت، ئەوان هەردووكیان بێن كۆبوونەوەكەى ئەنجوومەنى ئاسایش بە ئاقارێكی دیكەدا ببەن، فەرەنسا لەم رووەوە کارى خۆیکرد، بەڵام ئەمریکا و رووسیا تێکیاندا، كەواتە لێرەدا دەتوانین پەیوەندییەکانمان لەگەڵ فەرەنسادا خورتتر بکەین بۆ ئەوەی فەرەنسا وەكو ئەندامێكی کاریگەرى ئەنجوومەنی ئاسایش و یەکێتى ئەوروپا بتوانێت پشتیوانی زیاتر لە گەلی كوردستان بكات، فەرەنسا هەست بەو زوڵمە مێژووییە دەكات كە لە رێکەوتننامەى سایکس پیکۆ لە گەلى كوردستان كراوە کە خۆیشى لایەنێکى ئەو رێککەوتنامەیە بووە، بۆیە دەیەوێ ئەو قەرزەی كورد بداتەوە و قەرەبووی ئەوە بكاتەوە، پێویستە ئێمەش ئەوەمان لەبەرچاو بێت و هەوڵ بدەین بەردەوام لەگەڵ فەرەنسییەكان لەسەر هێل بین، هەلوێستى ئەلمانیاش لەم کاتەدا بەرامبەر کورد باشە، پێویستە لەم رووەوە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ ئەلمانیا زیاتر پێشبخەین.
بێگومان مەلەفی سوریا لەدەست رووسیادایە، رووسیا كاریگەرییەكی زۆری هەیە لەسەر سوریا، هەروەها رووسیا هەموو دۆستەكانی خۆی لەناوچەكە لەدەستداوە تەنها سوریا و تارادەیەكیش ئێرانى لەدەست ماوە، هەوڵدەدات ئەو دۆستانەی لەناوچەكەدا ماویەتی لەدەستیان نەدات، بەڵام ئەوەی تێبینی دەكرێت لەو بارودۆخەدا هەڵوێستى ئەمریكایە، چۆن سیاسەتی ئەمریكا یەكانگیر دەبێ لەگەڵ سیاسەتی رووسیا بۆ ئەوەی ئەو كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی ئاسایش تارادەیەك تووشی كێشە بكەن و بڕیارێكی وای لێ دەرنەچێت كە لەبەرژەوەندی گەلی كورد دابێت؟! ئەمەش وادەکات کورد خویندنەوەیەکى دیکەى بۆ پەیوەندییەکانى لەگەڵ ئەمریکا و رووسیا هەبێت.
هەڵوێستی كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی زۆر بەهێزتربوو لەهەڵوێستی ئەنجوومەنی ئاسایش و بەشێك لە وڵاتانی دیكە، ئەگەر تێبینی بكەین لە كۆبوونەوەی خۆیاندا لەبەلاغی كۆتاییدا داوادەكەن كە ئاستى پەیوەندی دیپلۆماسی لەگەڵ توركیا داببەزێنن، داوا دەكەن لەبواری ئابووری و كلتووری و گەشتوگوزار لەهەموو ئەو بوارانەدا سزای توركیا بدەن، لەهەمان كاتدا داوا دەكەن كە توركیا بەبێ مەرج ئەو هێرشانە رابگرێت، هەرچەندە ئەوان لەو روانگەیەوە هەڵوێست وەردەگرن کە توركیا هێرشى کردۆتە سەر وڵاتێکى عەرەبى و دەیەوێ سنووری وڵاتێكی ئەندامی كۆمكاری عەرەبی ببەزێنێت، ئەوان لەو گۆشەنیگایەوە سەیری پرسەكە دەكەن، ئەگەر سەیر بکەین بە شێوەیەکى گشتى هەڵوێستی وڵاتانی عەرەبی باشبوو، تەنها دوو وڵاتی عەرەبی تەحەفوزیان هەبووە ئەویش سۆمال و قەتەر بوون کەوا لەسەر بەیانەكە ئیمزایان نەكرد، سەبارەت بەقەتەر هەموومان دەزانین كەوا قەتەر لەناو جیهانی عەرەبیدا پەراوێز خراوە و توركیای بەدەست ماوە، هەروەها لە رووى ئایدۆلۆژییەوە هەردووكیان سەر بە قوتابخانەى (ئیخوان موسلمین)ن، ئیخوانەکان بەوانەى کوردستانیشەوە هاوسۆزى ئەردۆغانن لەبەرئەوەى هەموویان لەیەک کانى ئاودەخۆنەوە، سۆماڵیش ئەو کاریگەرییەى نیە و خۆى پێویستى بە پشتیوانى و هاوکارییە، لەبەرامبەر ئەمەدا سەیر دەكەین هەڵوێستی زۆربەى وڵاتانی عەرەبی هەڵوێستێكی پۆزەتیفە بەتایبەت هەڵوێستى ئوردن و سعودیە و میسرو ئیمارات و كوێت، بۆیە پێویستە لەم کاتەدا هەنگاوى خێرا بهاوێین و پەیوەندییەکانمان لەگەڵ وڵاتان و ناوەندەکانى عەرەبى بەهێزتر بکەین.

لە کۆتاییدا

کارکردنمان وەک یەک تیم و وەکو کورد لەم قۆناخەى خەباتدا؛ زامنى تێکشکاندنى پیلانى داگیرکەران و لە گۆڕنانى خەونى دوژمنانى کورد و کوردستانە، بۆیە پێویستە لەم کاتە چارەنووسسازەدا جلى تەنگى حزبایەتى فڕێبدەین و جلى کوردایەتى بپۆشین و، رەچاوى بەرژەوەندى نەتەوەیى و نیشتمانى بکەین، بۆئەوەى ئێمەش لە داهاتووى نزیکدا بگەین بە ئاواتى خۆمان کە ئازادى و سەربەخۆیى کوردستانە، بێگومان تەنها سەربەخۆیى کوردستان و دامەزراندنى دەوڵەتى کوردستان زامنى دووبارەنەبوونەى کارەساتەکانن، پێویستە هەموو لایەکمان راشکاوانە ئەو پەیامە بە هەموو جیهان بگەیەنین و، تێیانبگەیەنین کە چەسپاندنى ئاشتى و ئارامى جیهان و رۆژهەڵاتى ناڤین بەندە بە چارەسەرکردنى ریشەیى پرسى گەلى کوردستان کە ئەویش خۆى لە سەربەخۆیى دامەزراندنى دەوڵەتى کوردستاندا دەبینێتەوە.

*سکرتێرى گشتیى یەکێتى نەتەوەیى دیموکراتى کوردستان YNDK