رۆژنامەی میدیا

Share this on Faceook

Follow us on Twitter

   هه‌ولێر          دهۆك       سلێمانی
FacebookTwitterGoogle BookmarksPinterest
Pin It

Facebook

Twitter

Google Plus

YouTube

میدیا - كوردستانی

هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی توركیا و پرسە هەڵواسراوەكان و به‌تایبه‌تی ره‌وشی ئاشته‌وایی و چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌و وڵاته‌ شرۆڤه‌ی زۆر هه‌ڵده‌گرێ، هه‌ر بۆیه‌ میدیا به‌ پێویستی زانی له‌وباره‌یه‌وه‌ راوسه‌رنجی رۆژنامه‌نووس و چاودێری سیاسی (سدیق حەسەن شوكری) وه‌ربگرێت كه‌ شاره‌زای سیاسه‌تی توركیایه‌ و به‌رده‌وام به‌ وردبینی چاودێری پێشهاته‌كانی ئه‌و وڵاته‌ ده‌كات.

سدیق حەسەن شوكری چاودێری سیاسی و رۆژنامه‌نووسی ناسراوی كورد، له‌ سه‌ر داوای ڕۆژنامه‌كه‌مان له‌ نووسینێكی تایبه‌تدا بۆ میدیا، به‌مجۆره‌ شرۆڤه‌ی هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی توركیا و پرسە هەڵواسراوەكان و به‌تایبه‌تی ره‌وشی ئاشته‌وایی و چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌و وڵاته‌ ده‌كات:‌
"هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی توركیا لە هەلومەرجێكدا كرا، كە ماوەی زیاتر یەك ساڵ و نیوە ئاگربەستی دوولایەنە لەنێوان هێزەكانی گەریلا و سوپای توركیا بەرقەرارە. لە ماوەی ئەم ئاگربەستەدا لایەنی كوردی، بەتایبەت بەدەپە (پارتی ئاشتی و دیموكراسی) توانیویەتی سوود لەم بارودۆخە وەربگرێت و جەماوەری خۆی زێدە بكات. شارەوانییەكانی وەكو ماردین و بتلیس لە دەست ئاكپارتی دەربێنێت، هەروەها لە گەلێك شارۆچكەدا رێژەی سەرۆك شارەوانییەكانی زێدە بكات.
كورد لە شاری روها (ئۆرفا) لە هەڵبژاردندا سەرنەكەوت، ئاكپارتی سەرۆكی شارەوانی روهای بردەوە. هەندێك سەرچاوە ئاماژە بەوە دەكەن كە لە ئۆرفا پێشێلكاری كرابێت. بەڵام تا سكاڵا تۆمارنەكرێت، ئەم پرسە یەكلا نابێتەوە. بەهەرحاڵ، كورد دەنگی خۆی زێدە كردووە، بەڵام لەو ئاستەدا نییە، كە چاوەڕوان دەكرا. بۆ نموونە لە موش و بینگۆل دیسان ئاكپارتی بە یەكەم دێتەوە. ئەمە نیشانەی ئەوەیە ئاكپارتی لە باكووری كوردستان هێشتان ركابەری سەرەكیی بەدەپە و جووڵانه‌وەی ئازادیی كوردە.
ئاكپارتی، وەكو پارتی دەسەڵات، ویستی لەم هەڵبژاردنەدا بە هێزیكی زیاترەوە بێتە مەیدان و خۆی ببێتە هێزیكی سەرەكیی یەكلاكەرەوەی گشت كێشە سەرەكییەكان، وەكو كێشەی نووسینەوەی دەستوور، قۆناغی چارەسەری پرسی كورد، پرسی كەمینە ئایینی و ئەتنیكەكان، بەڵام پەردە هەڵدانەوە لەسەر كارە گەندەڵییەكانی دەسەڵاتی ئاكپارتی، بەڕاستی گشت ئەم ئارەزوویانەی ئاكپارتیی بێئاكام هێشتەوە. چونكە دۆسیە گەندەڵییەكانی ئاكپارتی و كەمكردنی دەنگەكانی، ئەم شانسەی لە دەست ئاكپارتی دەردێنێت تاوەكو بتوانێت بە ئارەزووی خۆی ئەسپەكەی تاو بدات. دەرهاویشتەی دەرەنجامی ئەمەش دەبێتە مایەی بێچارەسەر مانەوەی كێشە سەرەكییەكانی توركیا بۆ ماوەیەكی درێژتر. بۆیە توركیا ناتوانێت خۆی لەم قەیرانەی هەیە رزگار بكات. ئەویش قەیرانی سیستمە، كە ئیسلامی سیاسی دەیەوێت بۆ یەكجاری خۆی لە سیستمی كەمالیزم و بنەماكانی سكۆلاریزم قوتار بكات. هەرچەندە بە راشكاوانە لەدژی سیستمی سكۆلاریزم ناوەستنەوە، بەڵام پێشهاتی سیاسەتەكانیان بەرەو ئەم ئاقارە دەڕوات، كە دەیانەوێت لە میانەی ئەمەدا سیستمێكی بەڕێوەبەرایەتی تایبەت بە جیهانبینی رامانی میللی بنیات بنێن.
كەمالیستەكان، پارتی گەلی كۆماری (جەهەپە)، لە هەوڵێكی زۆردا بوون، بۆ ئەوەی دۆسیەی گەندەڵییەكانی حكومەت بقۆستنەوە و شكست بە ركەبەرە ستراتیژییەكەیان بێنن، كە (ئاكپارتی)یە. جەهەپە ئاكپارتی بە دوژمنی سەرسەختی كەمالیزم دەبینێت. بەڵام لەگەل ئەمەشدا پارتی گەلی كۆماری (جەهەپە) خۆی لە قاوخی كۆن رزگار نەكردووەو لایەنە گرنگە كۆمەڵایەتییەكانی توركیای وەكو كورد، دیموكراتخوازەكان، عەلەوی، كەمینەی ئەتنیكی و باوەڕمەندە ئیسلامییەكانی رازی نەكردووە، بۆ ئەوەی كێشە سەرەكییەكانی توركیا چارەسەر بكرێن. ئەم لایەنانە لەوە دەترسن كە پارتی گەلی كۆماری (جەهەپە) بێتە دەسەڵات و دیسان هەموو شتێك بەرەو دواوە بگەڕێتەوە، سوپا لەنێو سیاسەت و دەزگای راپەڕاندندا زاڵ بێتەوە، سیاسەتی نكۆڵی و تواندنەوەی ئەتینیكی و ئایینی دەستپێبكاتەوە. گەرچی هەندێك رێژەی دەنگەكانی زێدەشی كردووە، بەڵام زەحمەتە هێزی جەهەپە لەوەی هەیە، گەورەتر بێت. بۆیە هەر چەندە جەهەپە بە دەنگێكی بەرزەوە لەدژی گەندەڵییەكانی ئەردۆغان و پارتەكەی هاوار بكات، ناتوانێت دەرەنجامێكی جددی بەدەست بێنێت. چونكە ئەوەی تائێستا ئەم پارتە بەڕێوەدەبات: بیری نەتەوەپەرستی تورك و ئایدیۆلۆژیا مایەپووچی كەمالیزمە.
لەڕاستیدا هەم جەهەپە، هەمیش مەهەپە (پارتی بزووتنەوەی میللی) كە پارتێكی نەژادپەرستە، لەسەر هەژماری كەموكوڕییەكانی ئەردۆغان و ئاكپارتی دەژین. دروستكردنی بەربەست لەبەردەم دیموكراسی و ئازادی رادەربڕین، پیادەنەكردنی بنەماكانی یاسای سەردەمییانە، نەبوونی بەرەیەكی بەهێزی دیموكراسی لەنێو كۆمەڵگەی توركدا، وایكردووە كە جەهەپە و مەهەپە وەكو دوو پارتی نەتەوەپەرست و نەژادپەرستی بمێننەوە. ئەم زەمینە سیاسییەش خودی ئاكپارتی دروستیكردووە. گەرنا، بەڕاستی لە ماوەی ئەم 11 ساڵەی دەسەڵاتی ئاكپارتیدا دەبوایە ئەم دوو پارتە بووبان بە مێژوو. بەڵام ئاكپارتی بۆ ئەوەی بتوانێت رووبەڕووی جووڵانەوەی ئازادیی كورد و تێكۆشانی دیموكراسی ببێتەوە، بە پێوست دەبینێت ئەم دوو پارتە لەكایەدا بن. بۆ ئەمەشە ئاكپارتی دەتوانێت لەگەل هەموو ئەو گەندەڵی و سكانداڵانەی روبەڕووی كراونەتەوە، لەسەر پێ‌ بمێنێتەوە، ئەگەر دەنگیشی كم بكات، بەڵام وەكو پارتی یەكەم لە سەرتاسەری توركیا درێژە بە هەبوونی خۆی دەدات.
ئەنجامە بەراییەكانی ئەم هەڵبژاردنە (تا بەیانی 31/3/2014) نیشاندەری ئەوەن ئاكپارتی لەگەل ئەوەی رێژەیەكی زۆری دەنگەكانی كەم كردووە، بەڵام دیسان پارتی یەكەمی توركیایە. ئەو سیاسەتەی ئاكپارتی بەرلە هەڵبژاردن و لە كاتی بانگەشەی هەڵبژاردن پەیڕەوی كردووە، بەردەوام دەكات. واتە، هەوڵدەدات بە شێوەی نیوەچڵی پرۆسەی "قۆناغی چارەسەری" لەچوارچێوەی سیاسەتەكانی خۆیدا بەردەوام بكات. هێرشی زیاتر دەكاتە سەر جه‌ماعەتی فەتحوڵڵا گولەن، پارتی گەلی كۆماری (جەهەپە) و وەكو دیارە رووبەڕووبوونەوەی سیاسی و كۆمەڵایەتی توند لەنیوان جەهەپە و ئاكپارتی بەردەوام دەبێت.
ئەوەی هەرە جێی نیقاشە، پرسی كوردە، پێناچێت ئاكپارتی لەبارەی چارەسەری پرسی كوردەوە هەنگاوی جددی و رادیكالانە بنێتەوە. بۆیە، چاوەڕوان دەكرێت تا كاتی هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار، توركیا لەنێو كەشێكی توندی سیاسیدا بەڕێوەبچێت، كە ماوەی پۆستی سەرۆك كۆماری لە مانگی 8/ی ئەمساڵدا كۆتایی دێت. رێژەی دەنگەكانی ئاكپارتی لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكاندا بەس نییە بۆ ئەوەی سەرۆك كۆمار هەڵبژێرێت. كەواتە، پێویستی بە هاوپەیمانی دەبێت. بۆ ئەمەش دەبێ‌ كورد، یاخود مەهەپە (پارتی بزووتنەوەی میللی) بۆ ئەم هاوپەیمانییە هەڵبژێرێت. هەڵبژاردنی هەر یەك لەم دوو لایەنەش بۆ ئاكپارتی زۆر مەترسیدار دەبێت. چونكە كورد و مەهەپە دوو باڵی زۆر لە یەكتر دوورن، هەڵبژاردنی هەر یەك لەم دووانە واتای چوونە بەرەی دژایەتیكردنی بەرەكەی دیكه‌ى. ئەمەش بۆ ئاسایشی كۆمەڵایەتی توركیا زۆر مەترسیدار دەبێت.
هاوتەریب لەگەل هەبوونی دۆسیەی گەلێك قورسی گەندەڵی و ساختەكاریی ئاكپارتی، ئەنجامەكانی هەڵبژاردن ئەوە پیشاندەدەن كە قەیرانێكی سەختی سیاسی چاوەڕوانی ئاكپارتی دەكات. ئاكپارتی ئیتر خاوەنی ئەم هێزە نییە كە بتوانێت بە تەنیا سەرۆك كۆمار هەڵبژێرێت و دەستووری توركیا بگۆڕێت. ناتوانێت ئەم بوێرییەش پیشان بدات بۆ ئەوەی بە راشكاوانە خۆی لە قەرەی پرسی كورد بدات. هەروەها ناشبێ‌ چاوەڕوانی ئەوە لە ئاكپارتی بكرێت، كە هەنگاوی زیاتر بۆ كێشەكانی توركیا وەكو پرسی كورد، كەمینە ئایینی و ئەتنیكییەكان، دیموكراسی و ئازادییەكان بنێتەوە. ئەمە ئیتر واتای كوتاییهاتن بە "شۆڕشی بەدیموكراسیكردنی توركیا"(ئەگەر دیموكراسی هەبووبێت) لەلایەن ئاكپارتییەوە دەگەیەنێت. ئەوانەی چاوڕەوانی چاكسازی و ریفۆرمی زیاتریان لە ئاكپارتی دەكرد، پێموایە دەبێتە هەڵە، گەر بێتو زیاتر لە وێستگەی چاوەڕوانیدا بمێننەوە.
لەمەودوا، جووڵانەوەی ئازادیی گەلی كوردستان لە باكووری كوردستان، واتە پەكەكە رۆڵێكی گرنگ دەگێڕێت. گەربێتو حكومەتی ئاكپارتی لەدوای هەڵبژاردنی شارەوانییەكان، لەبارەی چارەسەری پرسی كوردەوە هەنگاری كرداری نەنێتەوە. بڕواناكەم كورد چیتر چاوەڕوانی دەسەڵاتی ئاكپارتی بێت. چونكە ئاكپارتی ویستوویەتی قۆناغی چارەسەری پرسی كورد بخاتە خزمەت بەرژەوەندییەكانی و بۆ هەڵبژاردن بەكاری بردووە. بێگومان هەمان سیاسەت بۆ هەڵبژاردنی سەرۆك كۆماریش بەكاردەهێنێت و هەوڵدەدات قۆناغی چارەسەری پرسی كورد بخاتە خزمەت هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمارەوە. بەڵام، بڕواناكەم پەكەكە ئەمە قبوڵ بكات، چونكە كورد لە سەنگەرێكی بەهێزتردا جێدەگرێت. كورد دەنگی خۆی زیادكردووە، توانیویەتی خۆی رێكبخاتەوە، پەیوەندیی پتەوی لەگەل هێزە شۆڕشگێر، ئازادیخواز، دیموكراتیخواز و رێكخراوی چین و توێژە كۆمەڵایەتییەكانی توركیا دروست كردووه‌.
پارتی دیموكراسی گەلان لە توركیا وەكو ستوونێكی ستراتیژیی جووڵانەوەی ئازادی گەلی كوردستان رۆڵ دەبینێت. ئەمە دەبێتە ستراتیژی جووڵانەوەی كورد، كە نەك لەڕێی دەسەڵاتەوە، بەڵكو لەگەڵ هێزی شۆڕشگێر و دیموكراسی توركیا پرسی كورد چارەسەر بكات. بەڵام لە هەمان كاتدا لە رووی تاكتیك و سیاستەوە ئەوە مانای ئەوە نییە كە گفتۆگو لەگەڵ دەوڵەت و دەسەڵات رەتدەكاتەوە. گەڕانەوە بۆ شەقام و خەباتی جەماوەری دەبێتە ماهیەتی خەبات و چالاكی جووڵانەوەی ئازاديی گەلی كوردستان بۆ چەسپاندنی "دیموكراسی رادیكاڵانە". لەڕووی سەربازیشەوە، تا ئەو كاتەی سوپا و دەوڵەت دەست بە هێرش و ئۆپەراسیۆنی سەربازی و ئاسایشی نەكات، زەحمەتە پەكەكە بگەڕێتەوە بۆ شەڕی چەكداری.

كۆمێنتت له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌