رۆژنامەی میدیا

Share this on Faceook

Follow us on Twitter

   هه‌ولێر          دهۆك       سلێمانی
FacebookTwitterGoogle BookmarksPinterest
Pin It

Facebook

Twitter

Google Plus

YouTube

 میدیا - رەزوان عەبدولقادر

  ئەگەرچی پسپۆڕانی بواری تەندروستی سەلماندوویانە كە زیانەكانی كێشانی نێرگەلە زۆر لە كێشانی جگەرە زیاترە، لەگەڵ ئەوەشدا لە ئێستادا چەندین گازینۆ و چایخانەی تایبەت بە نێرگەلە كراوەتەوە و لە زۆربەی شوێنە گشتییەكانیشدا كێشانی نێرگەلە لە پەرەسەندایە، بەتایبەت لە نێو گەنجاندا زیاتر برەوی هەیە و ژمارەیەكی زۆریانی ئالوودە كردووە.

"خەڵكێكی زۆر حەزیان لە نێرگەلەكێشانە و منیش ماوەی ساڵێك و نیوە ئەم كارە دەكەم، لە ئێستاشدا ئەو كەسانەی دێن بۆ نێرگەلەكێشان زۆربەیان چینی گەنجن، كەسانی بەتەمەن زۆر بەكەمی دێن، بەڵام هەندێ جار منداڵانی 10 تا 15 ساڵانیش دێن بۆ نێرگەلەكێشان، بەڵام پێم نەداون". ئەوە قسەی ئەحمەد جومعە بوو. ئەو عەرەبێكی ئاوارەیە و لە هەولێر شوێنێكی تایبەتی بۆ نێرگەلەكێشان و چاخواردنەوە داناوە. وەك باسیكرد نرخی نێرگەلەكانی لە 5 هەزار دینارەوە دەست پێدەكات، گوتیشی: "من خۆیشم ئارەزوویەكی تایبەتم بۆ نێرگەلە هەیە، چونكە بۆن و تامێكی خۆشی بەلای منەوە هەیە، هەر چەندە زیان بە تەندروستی مرۆڤیش دەگەیەنی، بەڵام ناتوانم وازی لێبێنم، تووتنەكانی نێرگەلەش لە وڵاتانی ئیمارات و چین دەهێنم، چەندین تام و بۆنی دەهێنین، لەوانە سێو، فراولە، نەعناع، بنیشت، پۆرتەقال و زۆر جۆری دیكەش".
كامه‌ران میرزا تەمەنی 16 ساڵە و وەك شاگردێك لەو چایخانەیە كاری دەكرد، كاری سەرەكی ئەو ئامادەكردن و گەشكردنەوەی رەژووی نێرگەلە و خاوێنكردنەوە نێرگەلەكانە و بە گەرمی پێشوازی لە كڕیارەكان دەكات، هاوكات لە بارەی خۆی و كارەكەیەوە دەڵێت: "ماوەی سێ مانگە لێرەم و بە رۆیشتنی كات منیش فێری كێشانی نێرگەلە بووم، زۆریش پەشیمانم، لەبەر ئەوەی گوێم لە دكتورێك بوو دەیگوت زۆر خراپەو پیسە بۆ لەشی مرۆڤ، بەڵام چی بكەم سروشتی كارەكەم وایە و رۆژانە لەگەڵمە، بەڵام هەوڵ دەدەم پیشەیەكی تر بدۆزمەوە، بۆ ئەوەی بەیه‌كجاری واز لە كێشانی نێرگەلە بێنم".
كاروان رەفیق دووكانی قوماش فرۆشتنی هەیە و دەرفەتی گیر هێنابوو، خەریكی نێرگەلەكێشان بوو، ئەو قومی خەستی لە نێرگەلەكەی دەدا و سەبارەت بە چۆنیەتی فێربوونیشی گوتی: "بەهۆی هاوڕێیەكانم فێربووم و ئێستا پێی مودمین بووینە و ناتوانین وازی لێبێنین، هەموو شەوان بۆ دوو كاتژمێر دەیكێشم و یەكێكی تایبەتیشم بۆ خۆم كڕیوە لە ماڵەوەیە، كاتێ مێوانێكم بێت، بۆی دادەنێم، زۆرجارانیش لەگەڵ ئافرەتانی خزمان دەیكێشم، وا سەیر مەكە كە دەبینی لە دەرەوە بەس پیاو دەیكێشن، رێژەیەكی زۆریش لە ئافرەتان نێرگەلە دەكێشن، هەر چەندە زیانی هەبێ، گوێی نادەینێ، چونكە خۆشە و تازە ئالوودەی بووینە".
عەلی نەجمەدینی تەمەن 30 ساڵیش رایوایە "نێرگەلەكێشان زۆر خۆش و باشە و هیچ بۆنێكی ناخۆشی نییە و دەوروبەر هەراسان ناكات"، گوتیشی: "نێرگەلە بۆنی خۆشە و بەئاسانی دەتوانی لەگەڵ هاوڕێیەكاندا بیكێشی، تەنانەت ئەوانەی نایكێشن لێت بێزار نابن و بەلایەنەوە ئاساییە لەگەڵت دابنیشن، چونكە وەك جگەرە بێزاركەر نییە، لەگەڵ قوملێدانی دەچیتە كەشێكی تر، بۆیە میسرییەكان زۆربەیان دەیكێشن".
بارزان شیرۆ خاوەن چایخانەیە و سەبارەت بە كارەكەی دەڵێت: "لە چایخانەكەم تەنیا چای و شیرم هەبوو، بەڵام رۆژانە گەنجان دەهاتن داوای نێرگەلەیان دەكرد و دەیانگوت زۆربەی چایخانەكان هەیانە، بەس تۆ نەبێ، منیش بەناچاری ئێستا كۆمەڵێك نێرگەلەم داناوە، لەبەر ئەوەی داواكاری زۆری هەبوو، ئەمڕۆش بازاڕ دەخوات، نێرگەلەش بەشێوەیەكی فراوان بڵاو بۆتەوە، وەك چاولێكەری لێهاتووە".
بەڵام سەعدی ئەحمەدی تەمەن 60 ساڵ كە خەریكی چا خواردنەوە بوو، رای جیاوازی هەیە و دەڵێت: "بەڕاستی نێرگەڵە شتێكی پیسە و ئەو گەنجانە ئێستا شێتانە دەیكێشن، بێ ئەوەوی بیر لە زیانەكانی بۆ تەندروستی بكەنەوە، لەوەش كارەساتتر ئەوەیە ئێستا منداڵانی تەمەنی 10 و 12 ساڵی فێری بوونە و ئەوەم بە چاوی خۆم بینیوە، هیچ یاسایەكیش نییە قەدەغەی بكات، بۆیە لە رێگەی رۆژنامەكەتانەوە داوا لە حكومەت و لایەنی بەرپرس دەكەم بە یاسا شتەكان رێكبخەن، لەبەر ئەوەی هەریەكەو بە ئارەزووی خۆی كە دێتە كوردستان جۆرە شتێكی خراپ دێنێ و بڵاوی دەكاتەوە، زیاتریش گەنجان لێی زەرەرمەندە دەبن و ئەوەش بە پیلانێك دەزانم بۆ ئەوەی گەنجان بەلاڕێدا ببەن و دواڕۆژی كوردستان بڕووخێنن، حكومەت لەگەڵ تۆمە لە خەمی گەنجانی خۆت بە".
ئاسۆ فەریقی تەمەن 20 ساڵانیش خویندەڤانی ئامادەییە و وەك خۆی باسیكرد ماوەی دوو ساڵە نێرگەڵە دەكێشێ، گوتیشی: "لە دراوسێكەمان فێری بووم و شەوانە لە ماڵی ئەو بەیەكەوە دەمانكێشا، بە بۆچوونی خۆیشم لە جگەرەكێشان باشترە، بۆیە هەمیشە كە دەچمە سەفەرەو سەیران و دەرەوەی شار لە ناو سەندوقی ئۆتۆمبیلەكەم دامناوەو كە دانیشتم یەكەم كارم ئامادەكردنی نێرگەلەكەیە، لەبەر ئەوەی هەستێكی جیاوازم لا دروست دەبێ، پێی ئارام دەبم".
نارێن خەلانی تاكە ئافرەت بوو، ئامادەبوو باسی نێرگەلەكێشان بكات، ئەو نەیشاردەوە كە نێرگەكە دەكێشێ و گوتی: "شتێكی ئاساییە، من لە هاوسەرەكەم فێری بووم و هەموو شەوێك و كاتی عەسران لەگەڵ كچەكەم كە خوێندڤانی كۆلیژە بە یەكەوە دەیكێشێن، ئەوەی زیاتر سەرنجی بۆ نێرگەلەكێشان راكێشام، زیاتر فلیمە مسیرییەكان بوو، لەبەرئەوەی بەردەوام سەیریان دەكەم".
لەلای خۆیەوە دكتۆر محەممەد جەمیل پسپۆڕی هەناو و دڵ، جەختی لەوە كردەوە كە "نێرگەلەكێشان هەمان زیان و نیكۆتینی جگەرەی تێدایە و بگرە ترسناكترە، لە بەر ئەوەی ئەو پێكهاتەو نیكۆتینە بەشێداری دەچنە ناو سییەكان و خوێنی مرۆڤ، ئەمەش بە هۆی بوونی بۆتلێكی ئاو لە خوارەوەی نێرگەلەكەدا و مەترشی تووشبون بە شرپەنجەی سییەكان و گەروو زیاتر دەكات، هەروەها كاردەكاتە سەر لووت و گوێ و ددانەكان، چونكە ئەوانە هەموویان لێكنزیكن و پەیوەندیان بەیەكەوە هەیە".
توێژەری كۆمەڵایەتی ئیسماعیل رەشید، سەبارەت بە هەمان پرس دەڵێت: "نێرگەلەكێشان لە كۆمەڵگەی كوریدا بەتایبەت لەلای گەنجان خەرێكە دەبێتە دیاردەو لە زۆربەی شوێنە گشتیبەكان و تەنانەت ماڵانیش هەیانە و بە كوڕ و كچ دەیكێشن، ئەمە چاولێكەری و لاساییكردنەوەی فیلم و دراماكانە، لەبەر ئەوەی خەڵكی ئێمە لە لاساییكردنەوەی بێگانە زۆر ئازان و بێ گوێدانە لایەنی چاك و خراپی زوو جێبەجێی دەكەن".
مامۆستا رەفعەت سیان كە زانایەكی ئایینییە، هێما بۆ ئەوە دەكات كە "ئایینی ئیسلام هەموو شتێكی بە یاساغ و قەدەغە داناوە، كەوا زەرەر بە تەندروستی لەش و هۆش و ئەقڵی مرۆڤ بگەیەنێت"، گوتیشی : "نێرگەلەش هەروەك جگەرە حەڕامە، لەبەر ئەوەی زۆربەی زانایانی فقە كۆكن لەسەر ئەوەی جگەرە حەڕامە، چونكە لە لایەك دەبێتە هۆی تووشبون بە نەخۆشی و لەلایەكی ترەوە بەهەده‌ردانی پارەیەكی زۆرە، بۆیە داوا لە گەنجانی بەڕێز دەكەم دوور كەونەوە لە جگەرە و نێرگەلە و با پارەكەیان لە كارێكی خێر و چاكە سەرف بكەن و یارمەتی هەژارانی پێبدەن، كە ئەوە بۆ دونیا و قیامەتیان باشە".

كۆمێنتت له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌