رۆژنامەی میدیا

Share this on Faceook

Follow us on Twitter

   هه‌ولێر          دهۆك       سلێمانی
FacebookTwitterGoogle BookmarksPinterest
Pin It

Facebook

Twitter

Google Plus

YouTube

هەڤپەیڤین: میدیا

عەلی كەریمی: رۆحانی نەتەنیا ناتوانێت لە ئەحمەدی نەژاد باشتر بێت، بەڵكو خراپترە

كێشەی كورد پرسێكی نەتەوەییە و بە تەشكیلی دەوڵەتی كوردی چارەسەر دەكرێت

كورد بە گشتی لە ناوخۆش و لە دەرەوەش لە بواری كاری دیپلوماسی و بوونی دیپلۆماتكاری بە ئەزمون و شارەزا زۆر كلۆڵە

رۆژهەڵاتی كوردستان هەلی زۆر گەورەی بۆ رەخسا و بەداخەوە نەیتوانی بیقۆزێتەوە


ئێستا هەموو كوردێك لە هەموو جیهان دەستی لە سەر دڵێتی بۆ كوردانی رۆژئاوا و تابڵۆی قارەمانێتی و بەرخۆدانی زۆر خوێناویان تا ئێستا نەخشاندووە

هەركات ناسیونالیزمی مۆدێرن توانی هەژموونی خۆی بەسەر هەموو كورددا زاڵبكات ئەوە بزانن هەنگاوی گەورەمان ناوە بۆ پێكهێنانی دەوڵەتی كوردی

نەبوونی یەكگوتاری سیاسەتی كوردی و پەرش و بڵاوی حیزبەكانی كورد و شەڕی ناوخۆ، بۆتە هۆكارێكی سەرەكی بۆ پەرش و بڵاوی كوردانی هەندەران

بەستنی كۆنگرەی نەتەوەیی تەنیا بۆ ئەجێندای حیزبی بوو، بۆ یەكبوونی كورد نەبوو بۆیە نەبەسترا

بەهۆی نالەباری ناوخۆی حیزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان پێكهێنانی بەرە لەئەجێندایاندا نییە

كاتێك خۆت داوای دەوڵەتی كوردی ناكەیت و خۆت زیاتر بە عێراقی و ئێرانی و توركیی و سوری پێناسە دەكەی، چۆن بڵێین دەوڵەتی كوردی بۆ پێك نایەت
سیاسییەكانمان هەرگیز لە ویست و داخوازی میللەتی خۆیان نەگەیشتوون و پشتگوێیان


بیری چەپ و ئێرانچێتی و عێراقچێتی و توركچێتی بە درێژایی 70 ساڵ نەوەی كوردی دوور خستەوە لە وەی كە خۆی بناسێ و داوای ناسنامەی كوردی خۆی بكات


ئەمریكا دۆستی كورد نییە، تەنیا دۆستی بەرژەوەندییەكانی خۆیەتی

ناسیونالیزم نە تەنیا پاشەكشەی نەكردووە بەڵكو تازە بە تازە كێشەگەلی سكۆتلەند و كۆبێكی كەنەدایی و باسكی سپانیایی و كورد و فەلستینی و چەندین نەتەوەی بێدەوڵەت لە بەرزترین ئاستدا خۆیان دەرخستووە

ــــــ  ــــــ

عەلی كەریمی، نووسەر و لێكۆڵەر و سیاسەتوان و پێشمەرگەی دێرین، لەم هەڤپەیڤینەدا لەگەڵ میدیا تیشك دەخاتە سەر سیاسەتی داگیركەرانی كوردستان و هۆكارەكانی بەدەوڵەت نەبوونی كورد و چەندین پرسی گرنگی تایبەت بەهەموو بەشەكانی كوردستان دەخاتە روو، رایدەگەیەنێ‌ پێكهێنانی بەرە لە رۆژهەڵاتی كوردستان لەئەجێندای حزبەكان نییە. 

میدیا: ناسیۆنالیزمی كوردی بەدرێژایی مێژووی كورد و كوردستان نەیتوانیوە، ببێتە فاكتەری دروستبوونی دەوڵەتی كوردی هۆكارەكەی بۆچی دەگەڕێتەوە ؟
عەلی كەریمی: رەنگە هەبن كەسانێك لە گەڵ ئەم بۆچوونە كۆنەی من هاوڕا نەبن و كۆمەڵێك لە حیزب گەلی وەك حیزبی دیمۆكراتی كوردستانی ئێران و پارتی دیمۆكراتی كوردستانی عێراق بە نوێنەری ناسیونالیزمی كوردی بزانن! من نەتەنیا ئەم دوو حیزبە هەرە كۆنەی كورد بە حیزبی ناسیونالیستی نازانم بەڵكو خۆشیان بە رەسمی و جیددی لە پەیڕەو و پڕۆگرام و بەرنامەی كاریان ئەم ئیدعایەیان نەكردووە، بەڵی ئەمە راستە كە ناسیونالیزمە لە ئەنجامی پێگەیاندن و فەراهەمكردنی میكانیزم و پێداویستێكانی وەك ئابووری، جوگرافیا ، هێز و هەموو فاكتەرە بنەرەتییەكان، دەوڵەت پێك دەهێنێت و سەروەری و سەربەخۆیی بۆ گەڵ یان گەلانی جوگرافیایەكی دیار و تاریفكراو دەستەبەر دەكات. تا ئێستا كە ئەم دێرانە دەنوسین دەوڵەتی كوردیمان نییە، ئایا ئەوە بەم مانایەش نییە كە ناسیونالیزمی كوردیش پێك نەهاتوە!؟ باشتر بوو پرسیارەكە ئاوا بایە: ئایا نەبوونی ناسیونالیزمێكی بە قووەتی كوردی نەبۆتە هۆ بۆ دروست نەبوونی دەوڵەتی كوردی!؟ ئەوكات بە بێ دوودڵێ دەمگوت بەڵێ كورد تا ئێستا بە شێوەی رێكخراو نەیتوانیوە خەڵكانی دانیشتووی ناو ئەم جوگرافیایە كە ناوی كوردستانە لە ژێر رێكخراوەیەكی تۆكمە و مۆدێرنی ناسیونالیستی كۆكاتەوە و رێكیان بخات، ئەوەش فاكتەری سەرەكییە بۆ نەبوونی دەوڵەتی كوردی. هەڵبەت ناكرێ كۆمەڵێك فاكتەرگەلی دەرەكی و دابەش بوونیش لە پێش چاو نەگرین. لە بیرتان بێت نەبوونی ناسیونالیزمی كوردی بەم مانایە نییە كە ناسیونالیستی كورد بوونی نییە، بەڵێ زۆرن ناسیونالیستی كورد بەڵام چونكێ رێكنەخراون و پەرش و بڵاون نەبوونە هۆ بۆ بوونی ناسیونالیزمێكی بە قووەتی كوردی.
میدیا: كورد زیاتر لەسەدەیەكە خەبات لەدژی داگیركەرانی كوردستان دەكات، بەڵام ئاكام و بەرهەمی ئەو خەباتەی هێندەی قوربانیەكانی نییە، هۆكارەكەی بۆچی دەگەرێتەوە، ئایا سیاسیەكانمان هۆكارن یان ئەوەتا ئینتما بۆ نیشتمان بەم شێوەیە نییە؟
عەلی كەریمی: ئەگەر جارێ بۆ وڵامی ئەم پرسیارە واز لە جوولانەوەكانی كوردی پێش شەڕی عالەمی دووهەم بێنین و بگەرێینەوە 70 ساڵ پێش و ئەم مێژوویەی كە یەكەم و دووهەم "حیزب"ی سیاسی مۆدێرن لە كوردستان دروست بوون و دواتریش بەلێشاو حیزب دروست بوون و خەباتی رزگاریخوازی یان جوڵانەوەی كورد لە دەستی ئەم حیزبگەلە دابوون، من پێم شك نایەت هیچ حیزبێك داوای دەوڵەتی كوردی كردبێت و خەبات و ئەجیندای كاری بۆ پێكهێنانی دەوڵەتی كوردی بووبێت و نەوەكان و گەنجانی كوردی بەوە گۆش دابێت كە دەبێ خەبات بۆ پێكهێنانی دەوڵەتی كوردی بكەن، باشە كاتێك خۆت داوای دەوڵەتی كوردی ناكەیت و خۆت زیاتر بە عێراقی و ئێرانی و توركیی و سوری پێناسە دەكەی، چۆن بڵێین دەوڵەتی كوردی بۆ پێك نایەت؟! سیاسییەكانمان هەرگیز لە ویست و داخوازی میللەتی خۆیان نەگەیشتوون و پشتگوێیان داوە، بۆیە ئینتیمای نەتەوەیش لە نێو نەوەكانمان و توێژی نوخبە و سیاسی و رۆشنبیر نەبووە یان زۆر كەم بووە، لە بیرتان بێت تەنیا قوربانیدان بە بێ بوونی ستراتیژ و نەتەوەیی بوون ناتوانێت ئامانج بپێكێت.
میدیا: سیاسەتوانانی كورد لەهەموو پارچەكانی كوردستان بەردەوام ئەو قەوانە بەرگوێی تاكی كورد دەدەن، كەزەمینە سازی بۆ پێكهێنانی دەوڵەتی كوردی نییە، ئایا كەی كاتی دێت؟
عەلی كەریمی: لە ئەساسدا و لە مێژوویی نوێدا و حیزبایەتی لە كوردستان، سیاسەتوانانی كورد كە هەمان سەرۆك و سكرتێرەكانی ئەم حیزبانەن و زۆربەیان باكگراوندی چەپ بوون و بانگەشەكاری سۆسیالیزم بوون، دەوڵەتی كوردی نە باوەریان بووە و نە لە ئەجێندای بیری كەسایەتی خۆیان و نە حیزبەكەیاندا بووە. ئەگەر ئەوان باسی زەمینە سازی دەكەن، هیچ زەمینەیەك خۆی بۆ خۆی پێك نایەت و كەسیش بۆیان پێك ناهێنێت، ئەم زەمینە سازییە، ئەوان دەبوو خۆیان كاری جیدی و قورسیان بۆ كردبا و كۆڵیان بەوە نەدابا كە زەمینە ئامادە نییە بۆ ئەم كارە، ئەگەر ئەوان وا بیر بكەنەوە هەزار ساڵی تریش ئەم زەمینەیە كەس بۆ وانی ئامادە ناكات.
میدیا: سیاسەتی حكومەتە یەك لەدوای یەكەكانی عێراق هەموو كات دژی كورد بووە، دوێنێی مالیكی ئەمڕۆی عەبادی چۆن دەبینی ئایا سوودیان بۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی كوردستان هەیە؟
عەلی كەریمی: سیاسەتەكانی مالیكی و عەبادی و تەنانەت جەعفەری و عەللاوی دێن و دەچن، ئەگەر ئیڕادەیەكی بە هێزی كوردی نەبێت بۆ دەوڵەت و سەربەخۆیی ئەوانە یەك بە دوای یەكدا دێن و هیچیش ناگوڕدرێت جیا لەوەی پرسی دەوڵەتی كوردی زیاتر سوك دەكەن و وای لێدەكەن ئیتر لە لایەن كۆمەلانی خەڵكەوە هیچ متمانە نەمێنت و گوێیان ئیتر بەم بانگەشە وەخت و ناوەختانە نەبزوێت و دوژمنانی كوردیش چیتر بەم هەڕەشانە مێشیشیان لێ میوان نەبێت.
میدیا: بیری عێراقچییەتی و ئێرانچیەتی و توركچێتی لەناو رۆح و مێشكی گەنجان بە بەرنامەیەكی داڕێژراو دەچەسپێندرێ‌، ئەوە تا چەند كاریگەری لەسەر دورخستنەوەی گەنجان لە بیری نەتەوەیی هەیە ؟
عەلی كەریمی: ئەگەر لە راستی پرسی و پێشتریش لە بیدایەتی ساڵانی 2000 لە وتووێژێكی دوور و درێژ لە گەڵ گۆڤاری "رۆژەڤ" كە لە تاران خۆێندكارانی كورد دەریان دەكرد، لەسەر ئەوە دواوم كە بیری چەپ و ئێرانچێتی و عێراقچێتی و ... چەندە كاریگەریان هەبووە لە ناو هزر و بیری نەوەكانی كورد، ئەم بیرە بە درێژایی 70 ساڵ نەوەی كوردی دوور خستەوە لەوەی كە خۆی بناسێ و داوای ناسنامەی كوردی خۆی بكات، دەتوانم بڵێم تا ئێستاشی لە گەڵ بێت گەنج و نوخبەی كورد تەنانەت خۆشی لێ ون بووە و نازانێت چی دەوێت.
میدیا: لەكاتی ئێستا ئاسایشی كورد پارێزراو نییە، سەركردایەتی كورد چی بكات بۆ پاراستنی ئاسایشی نەتەوەییمان؟
عەلی كەریمی: ئاسایشی نەتەوەیی كورد پرسێكی یەكجار گرنگ و فرە زەخمە، دەبوو لە باڵاترین رەدەی بەرپرسیارێتی سەركردایەتی دابا و بۆ هیچ ئیمتیاز و بەرژەوەندی حیزبایەتی مساومەی لە سەر نەكرێت، بەداخەوە ئەم سەركردایەتییەی ئەمرۆی كوردی ئەم كەسانە نیین كە متمانەی ئەم پرسە گرنگ و هەستیارەیان لە سەر شان بێت، ئەوان ئیتر ئیمتیحانی خۆیان داوە كە پیاوی ئەم كارە نین، ئەوان بە درێژایی ساڵانی 60 و 90 كان لە بەر بیری تەسكی حیزبایەتی و مەرامی شەخسی ئەوەی نەدەبوو بیكەن بە میللەتی كوردیان كرد، ئەوان بەم رابردووە ناحەزەی هەیانە ناتوانن هیچ بكەن و بۆ ئەم پرسە خەڵكی نەتەوەیی و خۆ نەویستمان گەرەكە و ئەم پرسە كاری یەك و دوان و حیزبێك و دوو حیزب نییە، ئەمە كاری نوخبە و تیمی كارا و شارەزایە كە دەبێ چەندین ئەنیستیتوت و سەنتەری ستراتیژی و سینك تانكی بۆ بێتە دامەزراندن.
میدیا: ئەمریكا بەقسە هەر دەڵێ‌ هاوپەیمانی كوردم، كەچی لە واقیع تا ئێستا هیچی بۆ كورد نەكردووە، تەنانەت لەزۆر ساتە وەختی دژواردا پشتی تێكردووینە، بەڕای تۆ ئەم بەرزی و نزمی كێرفی پاڵپشتییەكانی ئەمریكا بۆچی دەگەڕێتەوە؟ ئایا لەداهاتوو بەتەواوی پشتمان تێدەكات، یان پشتگیریمان دەكات؟
عەلی كەریمی: زۆرم پێ سەیرە كۆمەلێك دەنگ لیرە و لەوێ ئەمریكا بە هاوپەیمانی كورد دادەنێن و خۆیان كردوە بە عاشقی یەكسەرە، ئەگەر سەركردەیەك ئەمە نەزانێت كە ئەمریكا تەنیا دۆستی بەرژەوەندییەكانی خۆیەتی نابێت بە خۆی بڵێت نەتانیا سەركردە بەڵكو دەبێ بزانێت ئەلفو بێی سیاسیش فێر نەبووە. ئەمریكا هەمان ئەم ئەمریكایەیە كە ساڵی 1975 بۆ بەرژەوەندی خۆی و هەڕەشەی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە رۆژهەڵات و راگرتنی دڵی شای ئێران هەموو شۆرشی كوردی لە باشوور بە چاوتروكاندنێك پەرش و بڵاو كرد. ئەمریكا خۆی بە ژاندەرمی جیهان دەزانێت و خۆی بە خاوەنی هەموو ئەم كۆڕەی عەرزە دەزانێت، ئەو بۆ هەتا سەربوونی ئەم رۆڵەی خۆی هەموو كارێك دەكات، بۆ هەموو ئەم سیاسەتانەی هەرگیز ناڵێت یان رەش یان سپی، پلانی A و B و C هەیە، هەركات كورد توانی لە ئەمریكا بگەیەنێت كە دەكرێت بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و كورد یەك بگرنەوە، ئەوە دڵنیابە ئەوان دێنە پشتت، ئەمریكا ئەگەر بزانێت كاری بە كوردە و كوردیش بە ئیڕادەیەكی پۆڵایین سورە لە سەر داواكاریییەكانی زۆر زوو پلانەكانی تری بەكار دێنێت، بەڵام تا ئێستا كورد نەیتوانیوە بە ئیڕادەیەكی قورس و قایم رووبەڕووی سیاسەتەكانی ئەمریكا بێتەوە، كورد تا ئێستاش لە خۆی رانابینێت لە بەرامبەر ئەمریكا پیداگری بكات و زۆرتر سیاسەتی زۆر خۆبچوكتر و شەرمێونانە بەكار دێنێت، سیاسەتمدار و سەركردەی كورد تا ئێستا مومارەسەی مێژووی سیاسەتەكانی ئەمریكا نەكردووە و لە كاڵچەر و فەرهەنگی ئەمریكایی ناشارەزایە، بۆیە نەیتوانیوە لە بەرامبەریدا سیاسەتی دروست و سەركەوتووانە بەرێوە بەرێت.
میدیا: لەسەردەمی جیهانگیری، دەگوترێ‌ ناسیۆنالیزم پاشەكشەی كردووەو شتێك نەماوە بەناوی دەوڵەتی نەتەوەیی، بەڵكو ئابووری جیهانی جێگەی هەمووی گرتۆتەوە، راتان چییە؟
ئەمە زۆرتر ئەم فكر و تەوژمە بوو كە لە بیدایەتی ساڵانی 90 كە گلۆبالیزمی جیهانی وەك چەمكێكی نوێ هاتبوو كایەوە، بەتایبەت پۆست مۆدێرنەكان بانگەشەی زۆریان بۆ دەكرد، تا ئێستاش دەڵین ئیتر دەوڵەت و نەتەوە بەسەر چووە و هەموو ئەم دەوڵەتانەی لە سەدەی 17وە پێك هاتوون ئیتر مانایان نامێنێت، بە تایبەت لە ئاخر و ئۆخری(60)ەكان و( 70) كان كە یەكێتی ئەوروپا هەنگاوی یەكگرتنەوەی هاویشت و كۆمەڵێك ئاسانكاری و كاڵ بوونەوەی سنورەكانی ئەوروپا بوو بە ئەجێندای بەشێك لە نوخبەی ئەوروپایی و یەك پارەی چەسپێندرا، زۆرتر ئەم فیكرەیە قووەتی گرت، بەڵام ناسیونالیزم نە تەنیا پاشەكشەی نەكرد و دەوڵەت- نەتەوەكان كاڵ نەبوونەوە بەڵكو تازە بە تازە كێشەگەلی سكۆتلەند و كۆبێكی كەنەدایی و باسكی سپانیایی و كورد و فەلستینی و چەندین نەتەوەی بێدەوڵەت لە بەرزترین ئاستدا خۆیان دەرخستووە.
میدیا: لەماوەی یەك سەدەی رابردوو كورد نەیتوانی ببێتە خاوەنی دەوڵەتی كوردی و كەچی زۆربەی نەتەوەو گەلان لەناوچەكە بوونە خاوەنی كیان و دەوڵەتی خۆیان، ئەمە هۆكارەكەی چییە و كەی دەبێت؟
عەلی كەریمی: من دەڵێم ئەگەر سەدەی رابردوو سەدەی كورد نەبوو، دەكرێت ئەم سەدەیە و هەر لە دەسپێكی ئەم سەدەیەش ببێتە سەدەی كوردی. فیكری عێراقچیتی و ئێرانچێتی و ... پاشەكشەی بەرچاوی كردووە، ناسیونالیستەكانی كورد بە بەراورد لە گەڵ سەدەی پێشو هەر دێن و زیاد دەكەن، هەرماوە خۆیان رێكبخەن، هەركات ناسیونالیزمی مۆدێرن و بە هێزی كوردی توانی هێژمۆنی خۆی بەسەر هەموو كورددا زاڵ بكات ئەوە بزانن هەنگاوی گەورەمان ناوە بۆ پێكهێنانی دەوڵەتی كوردی. ئیتر نەوەی كورد لەوە گەیشتوە كێشەكەی كێشەیەكی نەتەوەییە و دەبێ ئەوەش بزانێت حەلی كێشەی نەتەوەیی تەنیا بە تەشكیلی دەوڵەتی كوردی چارەسەر دەكرێت، ئەوان دەبێ ئەم راستییە بزانن كێشەی نەتەوەیی نە بە خۆدموختاری و نە بە ئۆتۆنۆمی و نە بە فێدرالیزم و نە بە ... دەستەبەر نابێت.
میدیا: رەوەندی كورد و بوونی ژمارەیەكی زۆر لە سیاسی و رۆشنبیر و وڵاتپارێز لە دەرەوەی كوردستان و بوونیان لەوڵاتانی ئەوروپا، تا ئێستا چیان كردووەو دەستكەوتیان چی بووە، توانیویانە پاڵپشتی وڵاتان بۆ كورد فەراهەم بكەن؟
عەلی كەریمی: بە دوای شكستی شۆرشی كورد لە 75 و پەنابردنی توێژێكی باش لە رۆشنبیر و نوخبەی سیاسی كورد بو ئەوروپا و ئەمریكا و دواتریش لە 80 كان و لەم ئاخریانەش لە باشورەوە بە هۆی نەداری و هەژاری كوردێكی زۆر لەم وڵاتانە جێگیر بوون و دەتوانین بڵێین دیاسپۆرای كوردیان پێكهێناوە. ئەوانە لە چەند قۆناخی مێژوویی وەك سەرهەڵدانی شۆرشی نوێ لە باشوور، لە رووخانی شای ئێران و خەباتی چەكداری كوردەكانی رۆژهەڵات، لە راپەڕین و كۆچرەوەی باشوور لە 1991، گرتن و زیندانیكردنی عەبدوڵڵا ئۆجەلان و ... دەوری زۆر باش و كاریگەریان لە نێو كۆمەڵگای نێونەتەوەیی گیڕاوە، بەڵام نەبوونی یەكگوتاری سیاسەتی كوردی و پەرش و بڵاوی حیزبەكانی كورد و شەڕی ناوخۆ، بۆتە هۆكارێكی سەرەكی بۆ پەرش و بڵاوی كوردانی هەندەرانیش، راستییەكی تاڵ هەیە كە كوردی هەندەران تا ئێستا نەیتوانیوە خۆی ریكبخات و حەولی پەیداكردنی لۆبێكی باش و كاریگەر بدات بۆ كورد، ئەوان لە باری دیپلۆماسیشەوە پێشكەوتنێكی ئەوتۆیان بە خۆیانەوە نەدیوە و ئەمە كێمایەسێكی گەورەیە كە كورد لەم عەسرەدا ناتوانێت ئیدعا بكات كە خاوەنی چەند دیپلۆماتی شارەزا و پسپۆرە، بەداخەوە كورد بە گشتی لە ناوخۆش و لە دەرەوەش لە بواری كاری دیپلوماسی و بوونی دیپلۆماتكاری بە ئەزمون و شارەزا زۆر كلۆڵە. ئەوانەی كە هەشن زۆرتر حێزبایەتی و بۆ بەرژەوەندی تەسكی حیزبەكەی خۆیان كار دەكەن تا بەوەی كە ئیش بكەن بۆ كورد بە گشتی.
میدیا: خوێندنەوەت بۆ رەوشی پارچەكانی دیكەی كوردستان چییە و چۆیان شرۆڤە دەكەیت؟
عەلی كەریمی: پرسیارێكی زۆر گشتی و زۆر هەڵدەگرێت بۆ وڵامدانەوە، بۆ كورتكردنەوەی دەبێ قەبوڵی بكەین دوای 500 ساڵ لە دابەشبوون هەر پارچەیەی تایبەتمەندی و مێتۆدی تایبەت بە خۆی وەرگرتووە، تەنانەت لە زۆر شوێن و بواردا زۆر لێك دوور كەوتووینەوە.
باكوور لەوەدا سەركەوتوو بووە كە توانیوێتی بە باشی خەبات شاخ و شار لێك گرێبدات و ئەم خەباتە مەدەنی و شارستانیانەی باكوور بۆتە قەڵایەكی قایم بۆ خەباتكارانی شاخ و هەروەك دەبینین بە باشی پاڵیان بەم قەڵایەوە ناوە و بوونە تەواوكەری یەكتر.
باشور بە هۆی بەردەوامی شۆرشی شاخ و بە دەسەڵات گەیشتنی شۆڕشگێرەكانی دۆینێ و دوور كەوتنەوەیان لە خەباتی شار و سویل، ئەوە خەریكن لە گەندەلیدا دەخنكێن و بە داخەوە ئەم ئەزموونە كۆنەیان سەلماند كە شۆڕشگێرەكان هەركات لە شاخ دێنەوە و بە دەسەڵات دەگەن ئەمە تاریكستان و دیكتاتۆری بەرهەم دێنن.
رۆژهەڵات هەلی زۆر گەورەی بۆ رەخسا و بەداخەوە نەیتوانی بیقۆزێتەوە، لە 60كان بەهۆی نەزانین و كاڵی، بوونە قوربانی شۆڕشی ئیلول و خۆیان و شۆڕشەكەی رۆژهەڵاتیان تێدا برد، دواتر هەلی گەورە رەخسا و ئەوەی بە خەونی شەوانی كەسدا نەدەهات شای ئێران رووخا و هەڵات، رۆژهەڵاتی كوردستان بۆ چەند مانگێك حوكمی خۆی بەدەستەوە گرت، بەداخەوە بەهۆی ناحاڵی بوونی سەركردەكانی و بەردی سۆسیالیزم و دیكتاتۆریی پرۆلیتاری ئێرانی بە هەموو حیزبەكانەوە لە سینگدان، دواتر شەڕی ناوخۆ و لێك حاڵی نەبوون و نەزانینی كە چیان دەوێت لە لایەن دوو حیزبی سەرەكی واتا دیمۆكرات و كۆمەڵە كاریان گەیشت بەوە كە زیاتر لە 23 ساڵە خۆیان ئۆردوگانشین كردووە و تووشی ئەنواعی ئینشقاق و لێكدابران و سارد بوونەوە و پەرتەوازی كادر و نوخبەی خۆیان بوونەوە. نابێت ئەوەشمان لە بیر بچێت بۆ یەكەمجار لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست حكومەتێكی ئیسلامی سیاسی شیعە هاتە سەر حوكم كە تەواوی روخساری سیاسی هەموو دەوروبەر و جیهانی گۆڕی و بەهەموو هێز و توانا و بێ بزەیی كوردی لە رۆژهەڵات سەركوت كرد و تەنانەت هەناسە كێشانیشی لە ناوخۆ بڕی، هەموو ئەم هۆ گەلە و زۆر شتی تر كە لیرەدا جێی نابێتەوە و مەجاڵ نییە بوونە هۆی ئەوە كە رۆژهەڵاتی كوردستان ئێستا لە خامۆشیدا بژیت و سەركردەكانیشی دەستەوئەژنۆ تەسلیمی ئەمری واقیع بوون.
خۆرئاوای كوردستان پاش ساڵانێكی زۆر كە كورد بوونیشیان لێ قەدەغە بوو و تەنانەت ناسنامەیان پێ نەدەدان، دوای ساڵانی هەشتا و هەژمونی پارتی كرێكارانی كوردستان، زۆربەی نوخبە و خەباتكارانی ئەم بەشە خۆیان لە ریزی پارتی كرێكاراندا دیتەوە و توانیان بە ئەزموونی ئەم پارتە حەرەكەت و جوڵە لەم بەشەی كوردستان زیندوو كەنەوە، ئێستاش ئەوە هەموو لایەك ئاگادارن دوای شۆرشی گەلانی سوریا و سەرهەڵدانی خەباتێكی پان و بەرفراوان لە خۆرئاوای كوردستان هەنگاوی گەورەیان هاویشت و زۆر زوو بریاری خۆبەرێوەبەریان دا. بە داخەوە شەری داعش لە چەند مانگی رابردوو بەرۆكی ئەم پارچەیەشی بە خراپترین شێوە گرتوە و هەر ئێستا هەموو كوردێك لە هەموو جیهان دەستی لە سەر دڵێتی بۆ كوردانی رۆژئاوا و تابڵۆی قارەمانێتی و بەرخۆدانی زۆر خوێناویان تا ئێستا نەخشاندووە و ئەوەی پیاوان و بە تایبەت ژنانی رۆژئاوای كوردستان دەیكەن سەری هەموو كورد و تەنانەت مرۆڤایەتی پێ بەرز بۆتەوە.

میدیا: هەموو پێشبینیان كرد ساڵی 2014 كورد ببێتە دەوڵەت، كەچی ئەمساڵ بووە نەهامەتی و جینۆساید بۆ كورد، بۆ ئەم هاوكێشەیە ئاوەژوو بۆوە؟
عەلی كەریمی: ساڵی 2014 هەموو پێشبینیمان نەكرد كورد دەبێتە دەوڵەت و تەنانەت زۆر كەس هەبوون هاواریان كرد و گوتیان دەوڵەتی كوردی ئاوا دروست ناكرێت، زۆرتر پارتی دیموكراتی كوردستان بوو ئەم بانگەشەیەی سەرهەڵدا، ئەوەی كە بۆ وا هەڵسورایەوە بە راشكاوی دەبێ دان بەم راستییەدا بێنین هۆی سەرەكی لێ حاڵی نەبوون و سیاسەت نەزانینی ئەم سەركردانە بوون و لێكدانەوەی زۆر خراپی باری سیاسی لە جیهان و نەخوێندەوەی سیاسەتی زلهێزەكان لە لایان پارتی دیمۆكرات بە تایبەتی و هەموو سەركردایەتی كوردی باشوور بە گشتی.
میدیا: تا چەند لە ئاستی نێودەوڵەتیدا پشتیوانی لە كیانێكی سەربەخۆ بۆ كورد دەكرێت و دەگوترێت هێنانی داعش و هێرشكردنە سەر باشووری كوردستان بۆ وازهێنانە لەم داواكارییە؟
عەلی كەریمی: هەتا ئەم كاتە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ناكرێت پشتیوانی لە سەربەخۆیی كورد بكرێت، هۆیەكەی زۆر سادەیە؛ كاتێك كورد خۆی تا ئێستا بە رەسمی و بە كۆ و بە سوربوون لە سەری، داوایەكی ئاوای مەترەح نەكردبێت چۆن دەكرێت وڵاتانی بێگانە بێن و خۆیان بكەنە كەوا سوری بەرلەشكر! ئەوجار مەسەلەی دەوڵەتی كوردی تەنیا لە لایەن سەرۆكی هەرێمەوە بوو و هەموو لایەك دەیزانی بۆ رێككەوتن لە گەڵ بەغدا بوو، هیچ لایەنێكی ناوخۆ و دەرەكی زۆر بە جیددی وەری نەگرت. داعش هاتن فڕی بە سەر بانگەوازی دەوڵەتی كوردی لەلایان سەرۆكی هەرێمەوە نەبوو، داعش موئامەرەیەكی گەورەیە و دەستی زۆر لایەن و دەوڵەتانی تێدایە و ئەوان دژی كوردستان و هەموو نەتەوەیەكی غەیرە عەرەبن و زۆر كەس هەر زۆر زوو گوتیان داعش ناكرێت "نێعمەت" بێ بۆ كورد و ئەوان لە یەكەم هەلدا هێرش دەكەنە سەر كورد، هەر واش دەرچوو!

میدیا: بۆچی پێكهێنانی بەرەی كوردستانی لە رۆژهەڵاتی كوردستان، تا ئێستا شتێكی مەحاڵ بووە, كەچی ئێستا ئەم بەرەیە بەهۆی گۆڕانكارییەكان لەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەهەموو مەسەلەیەك گرنگترە بۆ كوردان لەرۆژهەڵاتی كوردستان ؟
عەلی كەریمی: لەبەر ئەوەی حیزبەكانی ئەمڕۆی ساحەی رۆژهەڵات، لە عاست ئەم بەرپرسیارەتییەدا نین كە كۆمەڵانی خەڵكی رۆژهەڵات خستوونێ سەرشانیان و دەتوانم بڵێم ئەم پرسە لە ئەجێندایاندا نییە و لەبەر وەزعی نالەباری خۆیان ناپڕژێنە سەر ئەم پرسە گرنگە.
میدیا: لێرەو لەوێ‌ تەقەكرا لەرۆژهەلاتی كوردستان وتیان خەباتی چەكداری لەم بەشەی وڵات دەستی پێكردەوە، كەچی دەنگۆكەی نەما، هۆكارەكەی بۆچی دەگەڕیتەوە، ئایا جگە لەپژاك حیزبەكانی دیكە باوەڕیان بەخەباتی چەكداری نییە؟
عەلی كەریمی: زۆربەیان بە قسە و بەرنامە بڕوایان بە خەباتی چەكداری هەیە، بەڵام بۆیان ناكرێت و دەستپێكردنەوەی خەباتی چەكداری تێر و پڕ دەبێ بە پلان و بەرنامە و فكر كردنەوە بێت و هەموو لایەنەكان تێیدا بەشدار بن و دڵنیام ئەمە لە ئەمڕۆی رۆژهەڵات بە تەنیا بە كەس ناكرێت.
میدیا: هەوڵەكانی كورد بۆ بەستنی كۆنگرەی نەتەوەیی لە باشووری كوردستان چۆن هەڵدەسەنگێنن و بۆچی كار و كۆبونەوەكانی هەڵپەسێردرا؟
عەلی كەریمی: بۆ ئەوەی بە تەنیا بۆ ئەجێندای حیزبی بوو، بۆ یەكبوونی كورد نەبوو، حیزبە گەورەكان كە لە ئامادەكردنی كۆنگرەی نەتەوەیی دم لە پێش بوون هەر كامیان بۆ بەرژەوەندی حیزبی خۆی و سەرۆكی خۆی كاری دەكرد
میدیا: بەهاتنی رۆحانی بۆ سەر حوكم لەئێران تا چەند مافەكانی كورد لەرۆژهەڵاتی كوردستان دەستەبەر دەبن ؟
عەلی كەریمی: هەزار رەحمەت لە كفن دز!!! رۆحانی نەتەنیا ناتوانێت لە ئەحمەدی نژاد باشتر بێت، بەڵكو خراپترە و زۆرتریش خراپ دەبێت. دەستەبەركردنی مافەكانی كورد لە ماهییەتی هەموو رێژیمی كۆماری ئیسلامی ئێراندا نییە، هەركەس و لایەنێك پێی وابێت لە ئێران رێفورم دەكرێت و دەكرێت لە چوارچێوەی ئەم رێژیمە شتێك بۆ كورد بكرێت ئەوە بە بێ گومان خۆی فریو دەدا و لەم رێژیمە تێنەگەیشتوە و لە ئیسلامی سیاسی ئێرانیش نەگەیشتوە.
میدیا: شەپۆلی ناڕەزایی و گۆڕینی دەسەڵاتەكان رۆژهەلاتی ناوەراستی گرتۆتەوە، بۆ تا ئێستا نەگەیشتۆتە ئێران؟ بەم نزیكانە گۆڕانكاری لە ئێران روودەدات؟
عەلی كەریمی: ئەم شەپۆلە هەر دەگاتە ئێران، بەس درەنگ دەكەوێت، هۆیەكەی ئەوەیە جارێ رۆژئاوا ئیشی بە ئێران ماوە!
میدیا: تاچەند باوەڕت بەحزبەكانی رۆژهەلاتی كوردستان هەیە كاریگەریان هەبێت و رۆژهەلاتی كوردستان رزگار بكەن؟
عەلی كەریمی: رزگار كردنی رۆژهەڵات كاری ئەم حیزبانە نییە و پێویستی بە ئاڵوگۆڕی گەورەی جیهانی و ناوچەیی هەیە، هەركات ئەم ئاڵوگۆرییە بێتە پێش و ئێران تووشی رووداوی گەورە بێتەوە ئەوە بە دڵنیایی نەتەنیا ئەم حیزبانە بەڵكو هەموو كەس دەتوانن و دەبێ بیقۆزنەوە بۆ بەرژەوەندی رۆژهەڵاتی كوردستان.
میدیا: بۆچی جارێكی دیكە لەشنگال و شوینەكانی دیكە جینۆساید دژی كورد كرایەوە ئایا ئەمە پیلانە وەكو لۆزان؟ چ خوێندنەوەت بۆ ئەمە هەیە؟
عەلی كەریمی: بەداخەوە بە هۆی جۆگرافیا و جیرانی فاشی و زۆر بەدفەر كە چوار تەنشتی كوردی تەنیوە، دەبێ تا رزگاری یەكجاری چاوەڕوانی ئەم كارەساتانە ببین، بەڵام ئەمەی شەنگاڵ دەكرا رووینەدابا، ئەگەر كورد لە باشوور خاوەنی سەركردایەتییەكی ژیر و وریا و سیاسەتزان بایە، كارەساتی شەنگاڵ رووینەدەدا.
میدیا: دوا وتەتان و سەرنجتان لەسەر رۆژنامەی میدیا و مالپەرەكەمان www.yndk.com چییە؟
عەلی كەریمی: من لایەنگری هەموو میدیایەكی ئازا و سەربەخۆم.

پڕۆفایل:
عەلی كەریمی، نووسەرو لێكۆڵەر و سیاسەتوان، پێشمەرگەیەكی دێرینە، هەموو سات و كاتەكانی ژیانی بە درێژایی زیاتر لە 55 ساڵ بردۆتە سەر، باوەڕی بە خەبات بۆ رزگاری هەموو پارچەكانی كوردستان هەیە، لە دیوی رۆژهەڵات و باشووری وڵات پێشمەرگایەتی كردووە و لە پێشمەرگە سەرەتاییەكانی رۆژهەڵات بووە و یارمەتی كۆمەڵەی ماركسی لێنینی (رەنجدران)ی داوە. زۆربەی نووسین و كتێبەكانی لەمەر مێژووی كورد و كوردبوونە، بە توندی بە گژ گەندەڵی سەرانی كورددا چۆتەوە.

 

كۆمێنتت له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌