رۆژنامەی میدیا

Share this on Faceook

Follow us on Twitter

   هه‌ولێر          دهۆك       سلێمانی
FacebookTwitterGoogle BookmarksPinterest
Pin It

Facebook

Twitter

Google Plus

YouTube

 

     هەڤپەیڤین: میدیا

    ڕۆستەم جەهانگیری ئەندامی مەكتەبی سیاسیی(حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران)، لەم هەڤپەیڤینەیدا لەگەڵ میدیا تیشكدەخاتەسەر پەلامارەكانی گرووپی تیرۆریستی داعش و ئەوەش دەخاتەڕوو كە بە(سەدان پێشەمەرگە)یان بەشدارییان لە شەڕی دژ بەو گرووپە كردووە، ئاشكراشیدەكات كە لە سەر داواكاریی لایەنی پێوەندیدار لە حكومەتی كوردستان بەشدارییان لە شەڕی دژی داعش كردووە و هەر لە سەر داواكاریی ئەو لایەنە بۆ بنكەكانیان پاشەكشەیان كردووە.

 

میدیا:  ڕەوشی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە نێو ئاپۆرای گۆڕانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چ خوێندنەوەیەكی بۆ دەكرێ؟

ڕۆستەم جەهانگیری: هەر وەك ئاگادارن ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە ژێر چەپۆكی كۆماری ئیسلامیدایە كە 35 ساڵ بەر لە ئێستا فەرمانیی جیهادی بەسەردا دا، لەوكاتەوە هەتا ئێستا بە دەیان هەزار كەس قوربانیی لێ كەوتووەتەوە و ئێستاشی لەگەڵ بێ، بۆ وەدەستهێنانی ئازادی و كەرامەتی ئینسانی خۆی خەبات دەكا، ڕۆژ نییە كە لەو ڕێگایە قۆربانی نەدا و تێكۆشەرانی لە زیندان نەكرێ. بۆ ئاگاداریتان كۆماری ئیسلامی بۆ خۆی یەكێكە لە خۆلقێنەرانی ئاژاوەو شەڕ و كێشە لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین. لە هەر كوێیەك شەڕ و كوشتار و خوێنڕشتن هەبێ، حەتمەن دەستی كۆماری ئیسلامی تێدایە. بودجەی شەڕی تیرۆریستی لە ناوچەدا هەر هەمووی كۆماری ئیسلامی دابینی دەكا. ئەوە لە فەلستین، لوبنان، لیبیا، ئەفغانستان، عێراق، سووریا و یەمەن هەر هەمووی ئەو ئاژاوانە كۆماری ئیسلامی دەستی تێدا هەیە. لە نێوخۆی ئێراندا گرتن و كوشتن و بێسەر و شوێن كردنی ڕووناكبیران و ڕۆژنامەنووسان و كەسایەتییە ئایینی و كۆمەڵایەتییەكان بەردەوامە و لە تیرۆری ڕێبەرانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانیدا دەستی باڵای هەیە و توانیویەتی هەموو دەنگێكی ناڕەزایەتی خەفە بكا. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لە هەر جموجۆلێكی خەڵكی دەوروبەری ئێران زراوی چووە، هەر دەم لە ئامادەباشیدایە كە نەكا ڕۆژێك شەپۆلی سەرهەڵدانی گەلانی ئێران ڕژێمەكەیان وەكو هەموو دیكتاتۆرەكانی ناوچە لە بەین ببات. بۆیە هەموو دەنگێكی ناڕەزایەتی خەفە و سەركوت دەكا.

میدیا: دەگوترێت هێنانی داعش و هێرشكردنە سەر باشووری كوردستان بۆ وازهێنانە لە خواستی سەربەخۆیی كوردستان، ئەم داواكارییە تا چەند لە ئاستی نێودەوڵەتیدا پشتیوانی لێدەكرێت؟

ڕۆستەم جەهانگیری: بەداخەوە دەبێ بڵێم كە هەڵكەوتی جۆغرافیایی كوردستان بە شێوەیەكە كە بە سەر چوار وڵاتی نەیاری كورد دابەش بووە، ئێكدانی ئەو سنوورانە لە دەسەڵاتی هێزی كورددا نییە، بۆیە هەرچی فكری لێ دەكەیتەوە زلهێزەكانیش جارێ بەرژەوەندی خۆیان لە سەربەخۆیی كوردستاندا نابینن. بۆیە جارێ بە بۆچوونی من هێشتا ماویهتی و هیچ ئاڵوگۆڕێك بە سەر دوژمنانی كورددا نەهاتووە. هەرچەند لەم دواییانەدا هێندێك ئاڵوگۆڕ بە سەر سیاسەتی توركیادا هاتووە دەرهەق بە مەسەلەی كورد، بەڵام ئەوانیش بە ڕوونی ڕایاننەگەیاندووە كە موافقی سەربەخۆیی كورد دەبن، ئەوەی تا ئێستا وتراوە تەنیا بە شێوەی نافەرمی بووە. لە لایەكی دیكەوە بە سەرهەڵدانی داعش هێندێك شت بۆ لایەنی كورد ڕوون بووە. پەرش و بڵاوی هێزی چەكداری كورد و یەكدەنگ نەبوونی ناوماڵی كورد لەسەر هێندێك پرسی سیاسی یەك لە وان مەسەلەی سەربەخۆیی كوردستان كە سەركردایەتی سیاسی كورد بە لێكدانەوەی وەزعی جیهانی و ناوچەیی بەتایبەتی ناوماڵی خۆی هەمووی تاوتۆێ دەكا و ئەوجار بریاڕی خۆی دەدا. بە ڕای من لە دەوڵەتانی ناوچە ئەگەر توركیا موافقەت بكات لە سەر سەربەخۆیی كورد، ئەوا كورد دەتوانێ ڕایبگەیێنێ، ئەگەرنا زەحمەتە. باری ئابووری و سیاسی و تەنانەت عەسكەریی كوردیش لەو ئاستەدا نییە كە كورد سەربەخۆیی خۆی ڕابگەیێنی، لە گەڵ ئەوەش دەوڵەتی سەربەخۆی كورد ئارەزووی هەموو تاكێكی كورد و یەك لەوان ئەمنیشە.

 میدیا: لەناوخۆی رۆژهەڵاتی كوردستان تەنیا خەباتی سیاسی دەكەن و هێزی چەكدارتان نییە، ئەی چۆن لەگەڵ هێزی پێشمەرگە لە باشووری وڵات بەشداریتان لەشەڕی دژی داعش كرد؟

ڕۆستەم جەهانگیری: ڕاستە لە دیوی ڕۆژهەڵاتدا هێزی پێشمەرگەمان لە نێوخۆ نییە. تەنیا خەباتی سیاسی و تەشكیلاتیمان هەیە، ئەویش بە شێوەی زۆر نهێنی بەڕێوەی دەبەین، بەڵام لە باشووری كوردستان بنكە و بارگەی پێشمەرگەمان هەیە، شوێنی ڕاهێنانمان هەیە. لە شەڕی داعش كە بە سەر كوردستاندا داسەپا ئێمە بە چەند سەد كەس بەشداریمان كرد و دەتوانین دیسانیش بەشدار بین. ئێمە لە سەر داواكاریی لایەنی پێوەندیدار لە حكومەتی هەرێمی كوردستان بەشداریمان لە شەڕی دژی داعش كرد و هەر لە سەر داواكاریی ئەو لایەنە بۆ بنكەكانمان پاشەكشەمان كرد. لە شەڕی داعش یەكگرتوویی لە نێو هێزەكانی كوردا بەدی هات، هەرچەند ڕەنگ و ڕووی دیكەشی پێوە دیار بوو. بەداخەوە ئەوە جێگەی نیگەرانی گەلی كوردە.

میدیا: ئەمریكییەكان لەگەڵ لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن و لایەنە كوردیییەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان پەیوەندی دەگرن، تا چەند پەیوەندییان بە ئێوە وەك خزبی دیموكرات كردووە؟

ڕۆستەم جەهانگیری: ئێمە بە هۆی دەزگای دیپلۆماسیمانەوە لە گەڵ زۆرێك لە دەزگا و لایەنی نێوحكومەتی ئەمریكا پێوەندیمان هەیە، بەڵام لە ئاستێكدا نییە كە بە دەڵی كورد بێ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا پەیوەندییەكانمان هەر بەردەوامن و هەوڵدەدەین گەشەیان پێ بدەین.

میدیا: شەپۆلی ناڕەزایی و گۆڕینی دەسەڵاتەكان رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی گرتۆتەوە، بۆ تا ئێستا نەگەیشتۆتە ئێران؟

ڕۆستەم جەهانگیری: لە وەڵامی پرسیاری یەكەمدا باسی ئەوەم كرد، بەڵام ئێرانیش لەڕۆژی خۆیدا ئاڵوگۆڕی بەسەردا دێ، ئەو ڕێژیمەش لە كۆڵ خەڵكی ئێران دەبێتەوە، چوونكە سیستمی كۆماری ئیسلامی ئێران لەگەڵ فەزای كراوە و دیموكراسی و مافی مرۆڤ ناتەبایە و مەحكوومە بە لەناوچوون. لە لایەكی دیكەوە ئەم ڕژێمە لە نێو گەلانی ئێراندا هیچ پایگایەكی نییە و خەڵكی بە تەواوی لێی ناڕازین، هەر حكومەتێك لە نێو خەڵكی وڵاتی خۆیدا پێگەی نەبێ، چەندە بەهێزیش بێت، هەر بەرەو نەمان دەچێت.

میدیا: بۆ ئەو پێشێلكارییانەی ئێران دەرهەق بە ڕۆژهەڵاتی كوردستان كردوویەتی، بۆچی لە دادگای نێودەوڵەتی سكاڵای لەسەر تۆمار ناكەن؟

ڕۆستەم جەهانگیری: ئێران نەك هەر بە پێشلێكردنی مافی مرۆڤ، بەڵكوو بە هۆی تیرۆری ڕێبەرانی ئوپۆزیسیۆنی خۆی لە دەرەوەی وڵات لە چەندین دادگای موعتەبەر و جێی سیقە مەحكووم كراوە، یەك لەوان دادگای میكۆنوس كە لە سەر شەهیدكردنی دكتۆر شەرەفكەندی سكرتێری گشتیی ئەوەكاتی حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران و هاوڕێیانی مەحكووم كرا. بەڵام لە دادگای نێونەتەوەییدا پێموایە جارێ ئەوە نە لە دەسەڵاتی كوردایە و نە لە دەسەڵاتی ئۆپۆزسیونی ئێرانیشدایە.

میدیا: زۆر كەسایەتی و رێكخراوی تایبەت هەوڵیان دا ئەو حزب و لایەنە سیاسییە كوردییانەی كە تووشی جیابوونەوە و لێكترازان بوون، یەكبخەنەوە، بەڵام هیچ ئەنجامێكی نەبوو، دەگوترێ هەموو جیابوونەوەكان تەنیا بە هۆی شەڕی دەسەڵات و كورسی پەرستی بووە، لەوبارەیەوە راتان چییە؟

ڕۆستەم جەهانگیری: ئەو جیابوونەوانە ڕاستە تا ڕادەیەك لەسەر پۆست و مەقام بووە، جیابوونەوەكان تەنانەت ئەگەر سیاسیش بێ، هەر پوست و مەقام تێیدا ڕۆڵی هەیە، بەڵام ئەوەی كە گرینگە باسی بكەین، ئەوەیە كە ڕێبەران و كەسایەتییە سیاسییەكان بە كەیفی دڵی خۆیان چهمكی دیموكراسی لێكدەدەنەوە. بەداخەوە یان فێری فەرهەنگی دیموكراسی نەبووین، یان خۆمانی لێ نادەین، دیموكراسیش هەر تەنیا بە دروشم نابێ. دیموكراسی فەرهەنگە و دەبێ بكرێتە یاساش، بەداخەوە لە وڵاتی ئێمە نەك هەر دیموكراسی نییە، بەڵكوو یاسایەكیش نییە تا لەو ڕێگەیەوە چارەسەری كێشەكانی پێبكەین. لە لایەكی دیكەشەوە دەستی دەرەكی هەم لە ئینشقاق و جودابوونەوەدا ڕۆڵی هەیە و هەم بۆ یەكگرتنەوەش ئەو دەستە هەر فەعالە، بۆ ئەوە نەهێڵێ نێوماڵی كورد یەكدەنگ بێ و تەنانەت نێوماڵی یەك حزبیش ناهێڵێت یەكدەنگ بێ. بۆیە بە ڕای من جارێ بۆ یەكگرتنەوەی نێوماڵی خۆمان ڕێگەیەكی هەندێك درێژمان لەبەرە، بەڵام هیوادارین ئەو حزبانەی كە تووشی ئینشعاب بوون یەكبگرنەوە.

میدیا: بەردەوام ژمارەیەك سیاسەتوانانی كورد ئەو قەوانە بەگوێی تاكی كوردا دەدەن، كە گوایە بۆ پێكهێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردی زەمینەسازی نەكراوە، ئەو ڕایە تا چەند ڕاستە؟

ڕۆستەم جەهانگیری: هیچ ڕێبەرێكی كورد نییە كە بڕوای بە كوردستانی سەربەخۆ نەبووبێ، چە ئەوانەی شەهید بوون، یان مردوون، چ ئەوانەی لە ژیاندا ماون. بەڵام بە ناچاری هەوڵیانداوە تاكتیك و دروشم و خەباتی خۆیان وا ڕێكبخەن كە بتوانن ڕێگەیەك بۆ بەدەسهێنانی ئازادی پەیدا بكەن. لەم پێوەندییە دەبێ بەرژەوەندیی وڵاتانی ئیقلیمی و زلهێزیش لەبەرچاو بگرین. چاو لێ بكەن، ئەوانەی ئەمڕۆ لە بەغدا حاكمن پێشتر لێرە لە كوردستان گیرسابوونەوە و هەموو شتێكیان بۆ كوردستان قبووڵ دەكرد، بەڵام كە چوونەوە نێو حكومەت و دەسەڵاتیان بەدەستەوە گرت، هەموو شتێكیان لە بیر خۆیان بردەوە و پشتیان لە كورد كرد.

میدیا: ماوەیەكە دەبیسترێ كە حزب و لایەنەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە هەوڵی دروستكردنی چەترێكدان بۆ یەكڕیزی حزبەكان، ئێوە تا چەند هاوكارن لەو بوارەدا و كارەكان لەچ ئاستێكن؟

ڕۆستەم جەهانگیری: بەڵێ ئەوە ڕاستە، بەڵام بەداخەوە لەبەر ئەو هەموو جیابوونەوە و هەڵگرتنی ناوی هاوبەش جارێ سەركەوتوو نەبووین. هەر چەند لە نێوان حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران و كۆمەڵەی شۆڕشگێری زەحەتكێشانی كوردستانی ئێران، چەترێكی هاوكاری و لێك تێگەیشتن پێكهاتووەو كاری هاوبەشمان كردووە و زۆریش پێشكەوتوو بووە.

میدیا: دەنگهێنانی پەرلەمانتاری كورد لەپەرلەمانی توركیاو بەدەستهێنانی زۆربەی شارەوانی ناوچە كوردییەكانی باكووری كوردستان، هەروەها ڕێگەدان بە كاندیدی كورد بۆ پۆستی سەرۆك كۆماری لە توركیا، ئایا ئومێدی ئەوەی لێبەدی دەكرێ كە لەو وڵاتە كرانەوەی زیاتری بەرامبەر بە پرسی كورد بكرێ؟

ڕۆستەم جەهانگیری: ئەوەی ئێستا لە توركیا ڕووی داوە، لە مێژووی توركیاو بگرە لە مێژوی وڵاتانێ كە كورد بە سەریدا دابەش بووە، بێ وێنەیە. لە توركیای جاران ناوی كورد و كوردستان تاوان بوو، بەڵام ئێستا كورد دەبێتە كاندیدی پۆستی سەرۆك كۆماری، بەڵام هێشتا ئەوە چارەسەرێكی گشتگیر نییە و ڕێگەی زۆری لەبەرە. ئەوەی جێگەی دڵخۆشییە ئەوەیە كە ئێستا لە فكری چارەسەریی كێشەی كوردن لەڕێگەی دیموكراسی، كوردیش تا ئێستا بە باشی لەم دەرفەتە كەڵكی وەرگرتووە و ڕۆڵی خۆی بە باشی گێڕاوە. بەڵام هەر وەك گوتمان جارێ زۆری ماوە. دەزانی كە خەباتی پەرلەمانی و یاسایی و دیموكراسی مومكینە زۆر لەسەرەخۆ بێ، بەڵام بناغەكەی قایمترو پتەوترە. كورد دەبێ لەو وڵاتەدا پشوودرێژ بێ و درێژە بەو شێوە خەباتە بدا، بەوەش توانیویەتی لە نێوخۆی توركیادا دۆست و لایەنگری زۆر پەیدا بكات، وا باشترە بە یەكگرتوویی بڕۆنە سەر مێزی دانوستان.

میدیا: دۆخی رۆژئاوای كوردستان چۆن دهبینن؟

ڕۆستەم جەهانگیری: هەلێكی زۆر چاك هاتەپێش بۆ كورد لەڕۆژئاوا، بەڵام خۆسەپاندنی لایەنێك بەسەر هەموو لایەكدا، ئومێدەكانی بەرەو كاڵبوونەوە بردووە، ئەگەر زوو وەخوو نەكەون، دەرفەتەكە لە كیس دەچێ و تەنیا حكومەتی سووریا قازانجی لێ دەكات.

میدیا: حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران لەدەرەوەی وڵات تا چەند توانیویەتی پاڵپشتی نێودەوڵەتی بۆ دۆزی كورد بەدەست بهێنێت؟

ڕۆستەم جەهانگیری: حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران لەمێژساڵە لەو مەیدانەدا خەباتی كردووە و بۆ ناساندنی بزووتنەوەی كورد لە هەموو دەرگایەكی داوە. ڕێبەرانی نەمری وەك قاسملوو و شەرەفكەندی شەونخوونییەكی زۆریان بۆی كێشاوە و توانییان لەو ئامانجەدا زۆر پێشبكەون. ئەوەی ئێستا حزبی دیموكرات لە ئینترناسیۆنال سوسیالیست و زۆر دەزگای جیهانیدا بەشدارە، نیشانەی ئەو زەحمەتەیە. ئێستا دەكرێ بڵێین لە سەرتاسەری دنیا ڕێكخراوی حزبیمان هەیە كە زۆریش فەعالن، دیپلۆماسی كورد لە دەرەوەی وڵات لە ساڵانی 1980 بەملاوە پشكی شێری بەر حزبی دیموكرات كەوتووە، ئەوەش واتای ئەوەیە كە حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران توانیویەتی زۆر دەرگای نێونەتەوەیی بۆ كورد بكاتەوە.

میدیا: فشاره نێودهوڵهتییهكان و گهرمارۆكانی سهر ئێران چ گۆڕانكارییهكی له سیاسهتی ئهو وڵاتهدا نههێناوهتهدی، ئایا بهكارهێنانی هێزی سهربازی له هاشێوهی عێراق و لهدژی حكومهتی ئێران ئهلتهرناتیڤێكی رهوایه؟

ڕۆستەم جەهانگیری: فشاری ئابووری لەسەر ئێران تەئسیری خۆی داناوە. هەر بۆیە دەبینین كە ئێران تەسلیمی ئیرادەی جیهانی بووەو هەموو خواستەكانی ئەوروپا و ئەمریكا قبووڵ دەكات، ناچاریشە قبووڵی بكات، بەڵام لە هەلومەرجی ئێستادا لێدانی سەربازی وەك عێراق زۆر دوور و ناواقعی دەبینم.

میدیا: له دهساڵی رابردوو پهژاك زیاتر له حزب و لایهنهكانی دیكهی رۆژههڵاتی كوردستان چالاكی چهكداری ههبووه، چ خوێندنهوهیهكتان بۆ ئهو چالاكییانه ههیه؟

ڕۆستەم جەهانگیری: پژاك هێزێكی دەستكردەو هەركات بیانهەوێ هەڵیدەوەشێننەوە. شەڕەكانیشی زۆر بەرچاو نەبوون بە بەراورد لەگەڵ شەڕەكانی ئەحزابی كورد لە هەر چوارپارچەكەی كوردستاندا. بەڵام بڵندگوی تەبلیغی زۆریان بۆ ساز كردبوو. ئێستاش دەبینین كە ڕەسمەن بە ئیمزاكردن لەگەڵ ئێران شەڕیان ڕاگرتووە، بەبێ ئەوە تەرەفی موقابیل هیچ قبووڵ بكا. دیارە ئەحزابی كوردی ڕۆژهەڵات شەڕیان كردووە، بەڵام قەت ڕەسمەن لەگەڵ ئێران دانەنیشتوون بۆ ئەوەی واژۆی شەڕ ڕاگرتن بكەن، بەڵام ئەوەیان بە پژاك كرد.

میدیا: ناكۆكی و ئاڵۆزییهكانی نێوان حكومهتی عێراق و باشووری كوردستان به چ ئاقارێكدا دهڕوات؟

ڕۆستەم جەهانگیری: پێموایە ناكۆكییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا جارێ هەر بەردەوام دەبێ، چۆنكە عەقڵییەتی شوڤینیستی لە بەغدا هەر بەردەوامە و حوكم دەكا. ئەوان تەعامولی شەراكەتی كوردیان قبووڵ نییە. بۆیە لە ئاكامدا عێراق بە سێ دەوڵەتی كۆنفیدراڵ دابەش دەبێ و مەسەلەكەش تەنیا بەو شێوەیە چارەسەر دەبێ.

كۆمێنتت له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌