هه‌ڤپه‌یڤین: میدیا

   عه‌لی قازی كوڕی پێشه‌وا قازی محه‌ممه‌د و سه‌رۆكی پارتی ئازادیی كوردستانPAK، له‌م هه‌ڤپه‌یڤینه‌یدا له‌گه‌ڵ میدیا، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ پێشەوا قازی محەممەد کاتی خۆی گەیشتووه‌تە ئەو قەناعەتە کە پرسی کورد لە چوارچێوەی دەوڵەتی ئێراندا چارەسەر ناکرێ، جه‌ختیش له‌وه‌ده‌كاته‌وه ‌كه‌ دەوڵەتی ئێران، لە سەردەمی رەزا شا هه‌تا ئێستا سیاسەتی کوشتار و سەرکوت و ئاسمیلاسیۆن و حاشاکردنی لە دژی کورد گرتووەتەبەر، بۆیە هیچ زەمینەیەک بۆ گفتوگۆی كورد و حكومه‌تی ئێران له‌بار نییه‌. ئه‌وه‌ش دووپات ده‌كاته‌وه‌ كه‌ لەمپەڕەکانی به‌رده‌م پێكه‌ێنانی به‌ره‌ی كوردستانی له‌ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان زۆر بناغەیین و پرسی مافی دیاریکردنی چارەنووسیش به‌ پردی پێکەوە بەستنەوەی هه‌موو لایه‌نه‌سیاسییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی وڵات هه‌ژمار ده‌كات.

میدیا: بە هاتنە سەر کاری رۆحانی وەک سەرۆک کۆماری ئێران، چ گۆڕانکارییەکی بەرچاو لە ئێران بەگشتی و لە رۆژهەڵاتی كوردستان به‌تایبه‌تی بەدی دەکرێ؟
عەلی قازی: هێنانە سەر کاری حەسەن رۆحانی پڕۆژە و بڕیاری خودی ناوەندی بڕیار بەدەستی کۆماری ئیسلامی واتە عەلی خامنەیی و دەور و بەرەکەی بوو. حەسەن رۆحانی بەر لە ه‌ەڵبژاردن هێندێک بەڵێنی بە پێکهاتە جیاوازەکان دا، بەڵام هیچیانی نە وەدیهێنا و نە وەدی دێنێ. بە کورتی ئەو دەوڵەتە هیچ گۆڕانێکی لە دۆخی ژیانی خەڵکی بە ئاڕاستەی باشبوون، لە هیچ بوارێکەوە پێکنەهێناوە. ئەوەندەی بۆ رۆژهەڵاتی کوردستان دەگەڕێتەوە، رۆحانی کورد وەک نەتەوەیەک ناناسێ و لە ئێراندا تەنیا یەک نەتەوە دەناسێ بە ناوی "نەتەوەی ئێران". بەو حاڵەشەوە بەداخەوە هاتنە سەرکاری رۆحانی تا رادەیەک خەڵک و هیندێک رۆشنبیری تووشی وەهم و چاوەڕوانی کرد. ه‌ەزار رەحمت لە گیانی پاکی پێشەوا قازی محەممەد کە کاتی خۆی گەیشتە ئەو قەناعەتە کە پرسی کورد لە چوارچێوەی ئەو دەوڵەتەدا چارەسەر ناکرێ و رێگای سەربەخۆیی و ئیعلانی دەوڵەتی جمهوری کوردستانی هه‌ڵبژارد.

میدیا: کۆماری ئیسلامی ئێران و پارتی ئازادیی کوردستان تا چەند ئامادەیی ئەوەیان هەیە کە لە رێگەی دیالۆگ و گوفتمانەوە چارەسەری پرسی کورد لە ئێران بکەن؟
عەلی قازی: هەر پرسێک بە دیالۆگ چارەسەر بکرێ، ئێمە دیالۆگ دەگرینەبەر. حەز و ویستی ئێمە بۆ چارەسەری پرسی نەتەوەکەمان بە ئاشتی و لە رێگه‌ی وتووێژەوەیە، بەڵام دەوڵەتی ئێران شتێ بە ناوی پرسی کورد لە ئێران نابینێ و نایناسێ. چارەسەرکردنی هەر پرس و قەیرانێک لە بەڕەسمی ناسینی هەبوونی ئەو پرس و قەیرانەوە دەسپێدەکا. دەوڵەتی ئێران هەر لە سەردەمی رەزا شا و هەتا ئێستا سیاسەتی کوشتار و سەرکوت و ئاسمیلاسیۆن و حاشاکردنی لە دژی کورد گرتووەتەبەر. بۆیە بەداخەوە ه‌یچ زەمینەیەک بۆ گفتوگۆ و دیالۆگ لە گۆڕێدا نییە. ئێمەش هەرگیز لە مافەڕەواکانی نەتەوەکەمان دەست هەڵناگرین و بە وەدیهێنانیان هیوادار و دڵنیاین.
میدیا: ئایا هاوشێوەی بەهاری عەرەبی چاوەڕانی ئەوە دەکرێ لە ئێرانیش راپەڕینی سەرانسەری رووبدات؟
عەلی قازی: مەرج نییە هاوشێوەی بەهاری عەربی گۆڕانکاری رووبدات. هەر وڵاتێک هەلومەرجی تایبەت بەخۆی هەیە. ئەوەی کە دەکرێ لێی دڵنیا بین، ئەوەیە کە بۆ تاران هەتاسەر ناچێتەسەر. بەڵام ئایا شێواز و شکڵی گۆڕانکاری چۆن دەبێ، دەتوانین بڵێین راپەڕینی جەماوەری له‌ئێران دەتوانێ یەکێک لە ئەگەرەکان بێ.
میدیا: چاودێرانی سیاسی جه‌خت له‌وه ‌ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ فشارە نێودەوڵەتییەکان و گەمارۆکانی سەر ئێران چ گۆڕانکارییەکی لە سیاسەتی ئەو وڵاتەدا نەهێناوەتەدی، ئایا بەکاره‌ێنانی هێزی سەربازی لە هاوشێوەی عێراق و لە دژی حکومەتی ئێران ئەلتەرناتیڤێکی رەوایە؟
عەلی قازی: ئێمە سەرچاوە و مەرجەعی رەواییدان بە ئاڵتەرناتیڤێکی وا نین. هەرچەند لە حاڵی حازردا و تا بوونی ئۆباما لەسەر ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ئەمریکادا، ئەگەری هێرشی سه‌ربازی بۆ سه‌ر ئێران زۆر بە لاواز دەزانم، بەڵام لە حاڵەتێکی وادا، ئێمە لە رەوایی و ناڕەوایی ناپرسینەوە، بەڵکوو لە ه‌ەناوی هەر رووداو و گۆڕانکارییەکدا بۆ قازانج و بەرژوەندیی کورد و وەدیهێنانی مافەکانی تێدەکۆشین. ئێمە سیاسەت لە سەر بنەمای بەرژەوەندی نەتەوەیی دەکەین.
میدیا: پارتی ئازادیی کوردستان خۆی بە درێژەدەری رێبازی کۆمەڵەی (ژ ک) و پێشەوا قازی محەممەد دەزانێت، لە دوو دەیەی رابردووش بەردەوام لە راگەیاندراوه‌کانیدا ئامانجی دامەزراندنەوەی کۆماری کوردستانی خستۆتە بەر باس، لەو بوارەدا حزبی دیموکراتی کوردستان بە هەر دوو حزبی لەتکراویەوە، کە لە سەر دەستی پێشەوا دامەزراون، تا چەند لە پارتی ئازادیی کوردستان نزیکن و چ بەرنامەیەکی هاوبەش کۆتان دەکاتەوە؟
عەلی قازی: خوالیخۆشبوو کاک کەریم حیسامی کە ساڵیانێکی زۆر کەسی دووهەم، یان ئەندامی رێبەرایەتی حزبی دیموکرات بوو، رایگەیاند کە ئەم حزبی دیموکراتەی ئەمڕۆ، ئەو حزبی دیموکراتەی پێشەوا و سەردەمی پێشەوا نییە. دیارە زۆر کەسی دیکە لەو باوەڕەدان. لە راستیشدا هەر وایە. ئامانج و ستراتیژی حزبی دیموکراتی سەردەمی پێشەوا، لەگەڵ حزبی دیموکراتی پاش کۆمار و ئێستا دوو شتی جیاوازن، بەڵام بە هەر حاڵ هەر کەس و حزبێک بۆی هەیە پێشەوا و رێبازەکەی بە هی خۆی بزانێ، هەر وەک چۆن ئێمە وەک پارتی ئازادیی کوردستان پێمانوایە، نزیکترین هێز و حزب لە حزبی ئازادیخوازی کوردستان و کۆمەڵەی ژێکاف و بیروباوەڕ و ستراتیژیی پیشەواین.
لە نێوان پارتی ئازادیی کوردستان و هەر دوو حزبی دیموکراتدا، لە هێندێک سیاسەتی رۆژ و کورتخایەندا، دەکرێ نزیکی ببنرێتەوە، بەڵام لە رووی بنەما فکرییەکان، لە رووی قوتابخانەی فیکری، لە رووی ئامانج و ستراتیژی و هێڵی سیاسیی، زۆر لێکدوور و جیاوازین. پارتی ئازادیی کوردستان سەر بە قوتابخانەی فکری و سیاسیی ناسیونالیزمی کوردییە، لە سیاسەتدا هێڵی کوردستانی هەیە، هیچ زەڕەیەک لە ئێرانیبوون لە ناسنامەی سیاسیدا نییە، لە جیاتی تێکۆشان بۆ دیموکراتیزەکردنی دەوڵەتی داگیرکەری ئێران، کە تەنیا وەهم و کات و وەزە بە هەدەر دانە، کار و خەبات بۆ رزگاری و سەربەخۆیی کوردستان دەکا. پڕۆژەی سیاسیی ئەوان رووخاندنی حکومەتی ناوەندی و بردنەسەرکاری ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و دانانی سیستەمی فیدڕاڵە، هی PAK، ریفراندۆمی گشتیی بۆ بڕیاردان لە چارەنووسی سیاسییە، بەڵام بەم جیاوازییە جەوهەرییانەشەوە، دەکرێ لەسەر هەنگاو و بڕیاری دیاریکراو، هاوکاری و کاری هاوبەشمان ه‌ەبێ. خۆ ئەگەر، ئەوان پرسی مافی دیاریکردنی چارەنووس وەک بنەمای کاری هاوبەش قبوڵ بکەن، دەتوانین پێکەوە لە دەوری ئەو دروشم و پرەنسیپە، بەرە، یان هاوپەیمانییەک چێ بکەین.
میدیا؛ باسی به‌ره‌ی كوردستانیتان كرد، به‌ڵام پێکهێنانی بەرەی کوردستانی لای لایه‌نه‌سیاسییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان به‌رده‌وام کۆسپ و لەمپەری له‌به‌رده‌م بووه‌و تا ئێستا سه‌ری نه‌گرتووه‌، ئایا له‌ئێستادا زه‌مینه‌یه‌كی له‌بار بۆ لێک نزیکبوونەی لایەنە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و پێكهێنانی به‌ره‌ی كوردستانی بوونی هه‌یه‌، یان هێشتان پێكهێنانی ئه‌و به‌ره‌یه‌كۆسپی زۆری له‌به‌رده‌م ماوه‌؟
عەلی قازی: له‌ ئارشیڤی حەفتەنامەی میدیادا هەیە کە ده‌یسه‌لمێنێ پارتی ئازادیی کوردستان بۆ زیاتر لە 10 ساڵ تەنیا حزب بووە کە چەمکی بەرەی کوردستانی و پێویستیی دامەزراندنی ئەو بەرەیە باسێک بووە لە ئەدەبیاتی سیاسیی. بەداخەوە لەمپەرەکان زۆرن و زۆریش بناغەیین و تا دێ زیاتریش خۆ دەردەخەن. بەشێک لە لەمپەرە بنەڕەتییەکان بریتین لە: پرسی ناسنامەی کورد و پێناسەی بزووتنەوە سیاسییەکەی و ستراتیژ و ئامانجەکانی. لەمبارەیەوە لەگەڵ حزبەکانی دیکە زۆر لێک دوورین، بەڵام بەبوونی ئەم جیاوزییەشەوە، یەک پرەنسیپ دەتوانێ ببێتە پردی پێکەوە بەستنەوەی هەموومان کە ئەویش بریتییە لە پرسی مافی دیاریکردنی چارەنووس وەک پڕۆژەی سیاسیی هەمووان.